است كه مىگويد : وبإسناده عن أحمد بن محمّد بن عيسى ، عن ابن أبي عمير ، عن حمّاد ، عن الحلبي ، قال : سألت أبا عبداللَّه عليه السلام قلت : أرأيت إن اخذ شارب النّبيذ و لم يسكر أيجلد ثمانين ؟ قال : لا ، وكلّ مسكر حرام . « 1 » فقه الحديث : از امام صادق عليه السلام پرسيد اگر شارب نبيذى را بگيرند در حالى كه مست نباشد ، آيا هشتاد تازيانه به او مىزنند ؟ امام عليه السلام فرمود : نه ؛ و هر مسكرى حرام است . صدر روايت و جواب امام عليه السلام با روايت قبل يكى است ، ولى آن‌چه امام عليه السلام در ذيل روايت فرمود : « وكلّ مسكر حرام » ، بيانگر اين است كه « لم يُسكر » از باب افعال است ؛ زيرا ، اگر ثلاثى مجرّد « لم يَسْكُر » باشد ، ذيل روايت با سؤال راوى ارتباط پيدا نمىكند . اگر مىگفت : « كلّ من سكر يجب عليه الحدّ » مىفهميديم « لم يَسْكُر » بوده تا تناسب بين سؤال و قاعده‌ى كلّى برقرار گردد ؛ ولى از اين كه فرمود « كلّ مسكر حرام » ، معلوم مىشود سؤال از نبيذى بوده است كه در آن حالت اسكار وجود ندارد ؛ امام عليه السلام نيز فرمود : تازيانه ندارد ؛ زيرا ، هر مسكرى حرام است . با توجّه به اين راه حل ، مجبور نيستيم مانند شيخ طوسى رحمه الله « 2 » روايت را بر تقيّه حمل كنيم . اين دو روايت در مقام بيان فرق بين نبيذ مسكر و غير مسكر است ؛ و كارى به كم و زيادى ندارد . 2 - قال أبو جعفر عليه السلام : إذا سكر من النبيذ المسكر والخمر جُلد ثمانين . « 3 » فقه الحديث : امام باقر عليه السلام فرمود : اگر از نبيذ مسكر و خمر مست شود ، هشتاد تازيانه به او مىزنند . در اين روايت ، فاعل « سكر » نبيذ نيست ؛ بلكه شارب نبيذ است ؛ و معناى روايت اين است كه اگر خمر و نبيذ به مقدارى باشد كه سبب مستى نگردد ، حدّى ندارد .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 469 ، باب 4 از ابواب حدّ مسكر ، ح 5 . ( 2 ) . الاستبصار ، ج 4 ، ص 236 . ( 3 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 470 ، باب 4 از ابواب حدّ مسكر ، ح 8 .