« يُظهر ما يوجب كراهته » ؛ سخنى را كه سبب نا رضايتى و اذيت طرف مقابل مىگردد ، اظهار مىكند ) . - آيا به او تازيانه مىزنند ؟ امام عليه السلام فرمود : فقط تعزير مىشود . طرح يك اشكال : در عبارت تحرير الوسيله آمده است : « كلّ فحش نحو « يا ديّوث » أو تعريض بما يكرهه المواجه . . . » . ظاهر عطف به « أو » دلالت بر خروج « فحش » از عنوان « تعريض بما يكرهه المواجه » دارد و براى هر كدام حساب جداگانه بايد باز كرد ؛ در صورتى كه در اين روايت مىگويد : « رجل سبّ رجلًا به غير قذف يعرّض به » سبّ همان فحش و شتم است و هر دو عنوان را با هم آورده است ؛ معلوم مىشود يك چيز بيشتر نيست ؛ سبّ همان تعريض و يا بالعكس است . 8 - وعنه ، عن أبيه ، عن ابن فضّال ، عن يونس بن يعقوب ، عن أبي مريم ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : قضى أمير المؤمنين عليه السلام في الهجاء التعزير . « 1 » فقه الحديث : امام باقر عليه السلام فرمود : امير مؤمنان عليه السلام در هجا حكم به تعزير داد . اگر هجا و هجو اختصاص به شعر داشته باشد ، همان‌گونه كه شيخ انصارى رحمه الله در مكاسب محرّمه احتمال داده است ، « 2 » در اين صورت ، از اين روايت نمىتوان يك حكم كلّى را استفاده كرد ؛ زيرا ، در عمل مىبينيم شعر خصوصيّتى دارد كه بر سر زبان‌ها مىافتد و باقى مىماند ؛ بر خلاف اهانتى كه به صورت نثر باشد ، كه چنين خاصيتى ندارد . 9 - وبإسناده عن محمّد بن الحسن الصفّار ، عن الحسن بن موسى الخشّاب ، عن غياث بن كلوب ، عن إسحاق بن عمّار ، عن جعفر عليه السلام ، أنَّ عليّا عليه السلام كان يعزّر في الهجاء ولا يجلد الحدّ إلّافيالفرية المصرّحة أن يقول : يا زان أو يابن الزانية أو لست لأبيك . « 3 » فقه الحديث : امام صادق عليه السلام فرمود : اميرمؤمنان عليه السلام در مورد هجا تعزير مىكرد و حدّ نمىزد ؛ مگر در فريه‌ى صريح ، مانند اين كه بگويد : اى زانى ، اى زناكار ، تو فرزند پدرت نيستى .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 453 ، باب 19 از ابواب حدّ قذف ، ح 5 . ( 2 ) . مكاسب المحرّمة ، ج 2 ، ص 118 . ( 3 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 452 ، باب 19 از ابواب حدّ قذف ، ح 6 .