اكبر ترابى شهرضايى
100
آئين كيفرى اسلام (فارسى)
باشند . زيرا ، عنوان ضميمه و معيّت در هر دو صورت صادق است . اما بايد گفت : روايت در مقام بيان معيّت از همهى جهات نيست تا به اطلاق آن تمسّك شود ، بلكه مىخواهد بگويد : شما شنيدهايد شهادت زنان در حدود معتبر نيست . اين جمله مربوط به جايى است كه زنان مستقلّ باشند ؛ امّا اگر شهادتشان منضمّ به شهادت مردان شد ، معتبر است . لذا ، در مقام بيان نيست كه انضمام مطلقاً كافى است . بنابراين ، روايت عبدالرّحمان به عنوان يك مقيّد براى طايفهى قبل آمده و قدر متيقّن از آن ، شهادت سه مرد به انضمام شهادت دو زن است . بيش از اين مقدار را نمىتوانيم قائل شويم ؛ يعنى همان فتوايى كه صدوق رحمه الله در مقنع و ابن زهره رحمه الله در غنيه ملتزم شده بودند ، بنا بر قواعد و صناعات پذيرفته است . امام راحل رحمه الله از جماعتى از قدما پيروى كرده و شهادت زنان را بهطور مستقلّ و منضمّ به شهادت مردان نپذيرفتند ؛ شايد علّت آن ، ضعيف دانستن روايت عبدالرّحمان باشد كه ما آن را معتبر دانستيم .