تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيدجواد حسينى خواه

42

قاعده ضمان يد (فارسى)

فقدان روايت در كتب اربعه و تأثير آن بر استدلال به حديث اشكال ديگرى كه ممكن است به اين روايت گرفته شود ، آن است كه فقدان حديث « على اليد » در كتب اربعه ، جواز استدلال به اين روايت را مخدوش مىكند و ديگر نمىتوان براى ضمان يد به اين حديث استدلال كرد . پاسخ اين اشكال نيز آن است كه در علم رجال ثابت شده است نبود يك روايت در كتب اربعه موجب ضعف روايت نمىشود ؛ همان‌گونه كه وجود روايت در آن كتاب‌ها قرينه حجّيت آن روايت نيست . چه آن‌كه روايات معتبرى وجود دارد كه علما و بزرگان بر طبق آن عمل و بدان اعتماد مىكنند ، امّا در كتب اربعه ذكرى از آن‌ها به ميان نيامده است ؛ و از ديگر سو ، در اين كتاب‌ها روايات ضعيف نيز ذكر گرديده است . به عبارت ديگر ، ملاك آن است كه خبر واجد شرايط باشد و از شرايط حجت خبر ، وجود آن در كتب اربعه است ؛ زيرا اگر حجت منحصر به اين كتب شود ، سبب مىشود كه بقيه از اعتبار ساقط شود در حالى كه كثيرى از كتب ديگر در اشتهار نزديك به همين كتب اربعه مىباشند ، مانند عيون و خصال و اكمال الدين و بزرگان اماميه هميشه و در همهء اعصار به اين كتب استناد مىكردند و از هيچ كس شنيده نشده است كه اكتفا نمايند بر روايات كتب اربعه و اينكه فقهاء توجه بيشترى به كتب اربعه داشته‌اند به اين معنى نيست كه غير از آن حجيت ندارد ، بلكه چون اينها داراى ترتيب و حسن تهذيب بودند و مؤلفين آنها از رؤساى شيعه بودند و علاوه غير از كتاب كافى بقيهء كتب اربعه منحصر در احكام مىباشند در حالى كه ساير كتب حديثى اخبار غير فقهى نيز دارند و اين اقتضاى تفرق را دارد به نحوى كه مراجعه به آن مشكل است ، از اين جهت رغبت فقهاء به مراجعه به آنها كمتر بوده است . نتيجه بحث سندى روايت : نيتجه‌اى كه از مباحث سندى روايت گرفته