نكاتى را به عنوان مقدّمه بحث ، در مورد ضمان بيان كنيم : الف : مشروعيّت ضمان در رابطه با اصل مشروعيّت ضمان ، ترديدى وجود ندارد . ضمان از امور مسلّمى است كه هم در ميان عقلا رايج بوده و هم آيات قرآن كريم و روايات معصومين عليهم السلام بر آن دلالت دارد . به عنوان مثال : مفسّرين در آيه شريفه‌ى « قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَ لِمَن جَآءَ بِه‌ِى حِمْلُ بَعِيرٍ وَ أَنَا بِه‌ِى زَعِيمٌ » « 1 » « زعيم » را به « كفيل و ضامن » معنا كرده‌اند « 2 » ؛ هم‌چنين صاحب « محاسن التأويل » در مورد « وَ أَنَا بِهِ ى زَعِيمٌ » مىنويسد : « « وَ أَنَا بِه‌ِى زَعِيمٌ » أصل في الضمان والكفالة » « 3 » ؛ بدين معنا كه اصل و ريشه مشروعيّت ضمان در شريعت اسلام ، اين آيه شريفه است . ب : اسباب ضمان پس از بيان اين‌كه مشروعيّت ضمان از امور مسلّم در شريعت اسلام است ، نكته ديگر در مورد ضمان ، آن است كه چه امورى به عنوان اسباب ضمان وجود دارد ؟ با مراجعه به فقه و كلمات فقها ، معلوم مىگردد در اين زمينه ، يك بيان روشن و مدوّنى وجود ندارد ؛ و علما و بزرگان ، اسبابى كه باعث ضمان مىشود را در يك جا بيان نكرده‌اند ؛ با اين حال ، با تتبّع و جستجو مىتوانيم ده سبب را به عنوان اسباب ضمان قرار دهيم ؛ - البته امكان خلاصه كردن آن‌ها در چند عنوان نيز وجود دارد - . اين اسباب عبارتند از :

--> ( 1 ) . سوره يوسف ، آيه 72 . ( 2 ) . ر . ك : فضل بن الحسن الطبرسى ، مجمع البيان فى تفسير القرآن ، ج 5 ، ص 389 ؛ السيّد محمّدحسين الطباطبائى ، الميزان فى تفسير القرآن ، ج 11 ، ص 223 ؛ الفخر الرازى ، التفسير الكبير ، ج 6 ، ص 487 ؛ اسماعيل بن كثير القرشى الدمشقى ، تفسير القرآن العظيم ، ج 2 ، ص 485 . ( 3 ) . محمّد جمال الدين القاسمى ، تفسير القاسمى المسمّى بمحاسن التأويل ، ج 6 ، ص 2387 .