از قواعد فقهى است و حال آن‌كه آيندگان با توجه به گسترش طبيعى اين علوم همان حجم را ، تنها به بررسى يك قاعده‌ى فقهيه اختصاص داده‌اند ، نكات ابهام را از آن زدوده و به تحقيق و پژوهش در موارد نياز پرداخته‌اند . مركز فقهى ائمّه‌ى اطهار عليهم السلام كه در سال 1376 هجرى شمسى به امر مرجع عاليقدر شيعه مرحوم آيت اللَّه العظمى فاضل لنكرانى قدس سره تأسيس شده و پس از ارتحال معظّم له نيز بحمداللَّه به فعاليت‌هاى خود طبق وصيّت ايشان با قوّت هرچه بيشتر ادامه مىدهد ، يكى از مسؤوليت‌هاى مهم خويش را نشر تحقيقات و پژوهش‌هاى نوين فقهى مىداند . پژوهشى كه پيش رو داريد درس‌هاى خارج قواعد فقهيه رياست محترم مركز فقهى و استاد دروس خارج فقه و اصول حوزه‌ى علميه قم جناب مستطاب آقاى حاج شيخ محمّد جواد فاضل لنكرانى « دام ظلّه » پيرامون قاعده‌ى فراغ و تجاوز است كه آن را فقيهانه مورد كنكاش علمى قرار داده ، و در تبيين اين قاعده ، به نكات بديعى پرداخته‌اند كه در آثار پيشينيان كمتر به چشم مىخورد . اين بحث ، محصول درس‌هاى معظّم له در ماه مبارك رمضان سال 1425 ه . ق است كه پس از پياده شدن از نوار در مركز فقهى ائمه اطهار عليهم السلام و تكميل برخى از مباحث توسّط معظّم له ، به همّت برادر ارجمند جناب حجة الاسلام والمسلمين آقاى سيّدجواد حسينىخواه « دامت تأييداته » و به قلم شيواى ايشان پس از تحقيق و تخريج مصادر ، به رشته‌ى تحرير درآمده و در اختيار علاقمندان قرار گرفته است . به اميد آن‌كه اين خدمت بشارتى براى روح آن مرجع راحل ، مؤسس محترم و والد مكرّم حضرت استاد بوده و موجب خشنودى حضرت بقية اللَّه الاعظم حجة بن الحسن العسكرى قرار گيرد . نسئل اللَّه أن يعجّل له الفرج والنصر و أن يجعلنا من خير أعوانه وأنصاره . مركز فقهى ائمّه‌ى اطهار عليهم السلام محمّدرضا فاضل كاشانى 20 / 7 / 1388 مطابق با 23 / شوّال / 1430