بگذار ؛ امّا در روايت اوّل كه مىفرمايند : « إمض » ، اعمّ است از اين كه ركوعى انجام داده باشد يا نه . اين مطلب داراى دو ثمره فقهى نيز هست ؛ بدين صورت كه اگر شخصى به طور مثال اجير شود كه حجّ تامّ الاجزاء و الشرائطى را به جا آورد ، و مقصود فقط انجام حجّى كه مجزى و مبرىء الذمّه است نباشد ، در صورتى كه بعد از خروج از احرام شكّ كند طواف كرده است يا نه ؟ اگر قائل شويم شارع در قاعده فراغ او را متعبّد كرده است كه مشكوك فيه را به جا آورده ، عملش تعبّداً تام‌الأجزاء است و مورد اجاره را به جا آوره است ؛ ليكن در صورتى كه چنين تعبّد شرعى در قاعده فراغ نباشد ، هرچند كه عمل او عمل صحيحى است ، امّا تامّ الاجزاء و الشرائط نبوده و بنابراين ، شخص ، مورد اجاره را انجام نداده است . 14 ) وعنه ، عن فضالة ، عن أبان ، عن الفضيل بن يسار ، قال : قلت لأبي عبد اللَّه عليه السلام : أستتمّ قائماً ، فلا أدري ركعت أم لا ؟ قال عليه السلام : « بلى ، قد ركعت ، فامض في صلاتك ، فإنّما ذلك من الشيطان » . « 1 » سند روايت : « و عنه » : منظور « حسين بن سعيد اهوازى » است و همان‌گونه كه بيان شد ، طريق شيخ طوسى رحمه الله به ايشان طريق صحيحى است . « فضالة » : فضالة بن أيّوب الأزدىّ است كه در بحث سندى روايت دهم بيان كرديم از ثقات اماميه و اصحاب حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام بوده و بنا بر قولى از اصحاب اجماع نيز مىباشد . « أبان » : أبان بن عثمان الأحمر البجلىّ است كه شرح او را نيز در روايت دهم بيان نموديم . « الفضيل بن يسار » : الفضيل بن يسار النَهْدىّ ، از اصحاب امام باقر و امام صادق عليهما السلام

--> ( 1 ) - محمّد بن حسن طوسى ، تهذيب الأحكام ، ج 2 ، ص 160 ، حديث 592 و الإستبصار ، ج 1 ، ص 532 ، حديث 4 / 1354 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 317 ، باب 13 از ابواب الركوع ، حديث 3 .