دو مثال براى اين مورد عبارت است از : الف : در حين نماز شكّ شود كه آيا شرط نماز كه طهارت حدثى است ، آورده شده است يا خير ؟ و ب : در نماز عصر شكّ شود كه آيا نماز ظهر آورده شده است يا خير ؟ سؤال اين است كه آيا در اين دو مورد قاعده‌ى تجاوز جريان دارد ؟ و بر فرض كه جريان داشته باشد ، آيا همه‌ى آثار وجود شرط بر آن مترتّب است يا فقط نسبت به آن‌چه كه مكلّف به آن اشتغال دارد آثار مترتّب است امّا نسبت به ساير اعمال ، اثر آن مترتّب نمىشود . و چنان‌چه قاعده تجاوز جريان نداشته باشد ، لازم است كسى كه در حين اشتغال به نماز ، شكّ در طهارت حدثى مىكند ، نماز خود را قطع كند ، وضو بگيرد و سپس نماز را بخواند . و اگر قاعده تجاوز جريان داشته باشد و تمام آثار شرط مترتّب شود ، هم آن نماز محكوم به صحّت است و هم نسبت به ساير نمازها نيازى به گرفتن وضو نيست . و اگر قاعده تجاوز نسبت به فعلى كه مكلّف به آن اشتغال دارد جريان داشته باشد ، فقط همان نماز صحيح است ؛ امّا براى ساير نمازها بايد وضو بگيرد . اقوال موجود در قسم اوّل مناسب است قبل از تحقيق بحث ، ابتدا اشاره‌اى به احتمالات و بلكه اقوال داشته باشيم . اين اقوال عبارتند از : 1 - در شكّ در اثناء مشروط ، قاعده‌ى تجاوز جريان ندارد ؛ اعمّ از اين كه شرط عقلى باشد يا شرعى ؛ البته بعد از فراغ از عمل ، قاعده تجاوز در شرائط شرعى جريان دارد و در خود مشروط ، چنان چه شرط عقلى باشد نيز جريان دارد . « 1 » 2 - شروط بر چهار قسم است و بايد در جريان قاعده‌ى تجاوز و عدم جريان آن بين اين شرائط تفصيل داد . الف : شرائطى كه علاوه بر شرطيّت ، عنوانى زائد بر شرطيّت نيز در آن وجود دارد ؛

--> ( 1 ) . سيّد محمود شاهرودى ، نتائج الافكار ، ج 6 ، ص 369 .