تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيدجواد حسينى خواه
140
قاعده فراغ وتجاوز (فارسى)
نخوانده است ، هيچ كس نمىگويد كه بايد بعد از نماز ، قضاى قرائت را انجام دهد ؛ و دليلى بر وجوب قضا در اين مورد نداريم ؛ به خلاف سجده و تشهّد كه بر وجوب قضا در آنها ، دليل خاص داريم ؛ و اين مطلب ، ارتباطى به تعدّد و عدم تعدّد قاعده فراغ و تجاوز ندارد . پاسخ به اشكال آن است كه بله ، دليل خاص در اينجا وجود دارد ؛ امّا اگر كسى آن دليل را نپذيرفت و در صحّت سند و يا دلالت آن اشكال كرد ، چه بايد گفت ؟ ما با قطع نظر از دليل خاص ، به دنبال آن هستيم كه ببينيم مقتضاى قاعده چيست ؟ به همين جهت ، محقّق عراقى رحمه الله بيان مىكنند : اگر به تعدّد قاعده فراغ و تجاوز قائل شويم ، قاعده فراغ صحّت را به صورت كان ناقصه اثبات مىكند و اثر صحّت ناقصه آن است كه سجده و تشهّد فراموش شده بايد آورده شود ؛ و اگر بگوييم اينها يك قاعده هستند ، صحّت به عنوان كان تامّه اثبات مىشود و ديگر نيازى به آوردن سجده و يا تشهّد فوت شده نيست . به نظر مىرسد ثمرهاى كه ايشان مطرح كردهاند ثمرهى دقيق و خوبى است .