معصومين عليهم السلام مىباشند . « 1 » رواياتى نيز در اين زمينه در ذيل آيهء شريفه وارد شده است ؛ از جمله ، در روايتى از امام باقر عليه السلام در مورد معنا و مخاطب اين آيه سؤال شده است ، كه امام عليه السلام در جواب فرمودند : « إيّانا عنى خاصةً » « 2 » ؛ خداوند تنها به ما اشاره دارد . نكته دوّم : در مورد معناى جهاد در اين آيه ، سه احتمال وجود دارد كه احتمال دوّم و سوّم نزديك هم‌اند . احتمال اوّل آن است كه منظور جهاد با كفّار باشد « 3 » ؛ لكن اين احتمال داراى دو اشكال است : 1 ) اوّلين اشكال آن است كه سورهء مباركه حجّ از سوره‌هاى مكّى قرآن است ؛ در حالى كه امر به جهاد و قتال بعد از هجرت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله صادر شده است . از اين رو ، جهاد در اين آيه شريفه ، خصوص جهاد با كفّار نمىتواند باشد . 2 ) اشكال دوّم آن كه در قرآن كريم مواردى كه مسأله جنگ و مقاتله با كفّار مطرح مىشود ، غالباً با كلمهء « وقاتلوا » ، يا « يقاتل » و هم‌چنين « في سبيل اللَّه » ذكر مىگردد ؛ بنابراين ، مطابق اين دو قرينه ، احتمال جهاد با كفّار بسيار بعيد است . احتمال دوّم : آلوسى در تفسيرش مىنويسد : مراد از « جهاد » ، اقسام سه‌گانه آن است ؛ يعنى : هم جهاد با كفّار ، هم جهاد با شيطان و هم جهاد با نفس را شامل مىشود . « 4 » اشكال دوّمى كه در مورد احتمال اوّل آورديم ، بر اين احتمال نيز وارد مىباشد . احتمال سوّم : اكثر مفسّرين خاصّه و عامّه بيان مىدارند : به قرينهء آيه پيشين و قرينه‌اى كه در ذيل همين آيه شريفه وجود دارد ، منظور از جهاد اعم از جهاد اصطلاحى

--> ( 1 ) . ر . ك : السيّد محمّدحسين الطباطبايى ، الميزان فى تفسير القرآن ، ج 14 ، ص 414 ؛ عبدعلى بن جمعة الحويزى ، تفسير نور الثقلين ، ج 3 ، ص 523 ؛ الفيض الكاشانى ، تفسير الصافى ، ج 3 ، ص 391 . ( 2 ) . محمّد بن يعقوب الكلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 189 ، باب فى أنّ الأئمّة شهداء اللَّه عزّ وجلّ على خلقه ، ح 4 . ( 3 ) . ابواسحاق احمد الثعلبى ، تفسير الثعلبى ، ج 7 ، ص 35 ؛ القرطبى ، تفسير القرطبى ، ج 12 ، ص 99 ؛ الجصّاص ، أحكام القرآن ، ج 5 ، ص 390 ؛ ابن‌جرير الطبرى ، جامع البيان عن تأويل آى القرآن ، ج 10 ، ص 258 . ( 4 ) . السيّد محمّد الآلوسى ، روح المعانى فى تفسير القرآن العظيم والسبع المثانى ، ج 17 - 18 ، ص 269 .