تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيد جواد حسينى خواه
128
قاعده لا حرج (فارسى)
بنابراين ، لاحرج ، حرج اضافهاى كه بر تكاليف عارض مىشود - افزون بر حرج متعارف موجود در آنها - را برمىدارد . در اين صورت ، اگر در شرائطى جهاد ، حجّ و . . . حرجى شوند ، تكليف برداشته مىشود . به عبارت ديگر ، همانطور كه لاحرج بر ادلّه وجوب نماز و حجّ مقدّم است ، بايد ديد نسبت لاحرج با دليل وجوب جهاد چيست ؟ اگر در موردى جهاد حرجى شد ، - افزون بر آن سختى كه در ذاتش وجود دارد - بهطور مثال : براى جهاد لازم است كه ده هزار كيلومتر راه طى شود تا به منطقه مورد نظر رسيد ، در اين مورد ، قاعده لاحرج اين مقدار حرج را نفى مىكند . نتيجه آن كه « مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدّينِ مِنْ حَرَجٍ » - قاعده لاحرج - به وسيله تكاليف حرجى كه در ذات آنها اين مقدار حرج وجود دارد ، تخصيص نخورده است ؛ و اگر امتنانى بودنش را نيز بپذيريم ، منافاتى با تكاليف موجود نخواهد داشت ؛ و امتنانى بودن قاعده در جاى خود باقى است .