از سوى ديگر ، پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در خطبه غديريه خطاب به مردم فرمود : « و ما من شيء يقرّبكم إلى اللَّه وقد أمرتكم به و ما من شيء يبعّدكم عن اللَّه إلّاوقد نهيتكم عنه . . . » « 1 » ؛ هيچ چيزى نبود كه شما را به خداوند نزديك كند جز آن كه شما را به آن فرمان دادم و هيچ چيزى نبود كه شما را از خداوند دور كند جز آن كه شما را از آن پرهيز دادم . و تنها يك‌مسأله مىماند و آن معرفى خليفه پس‌از من وسپردن سكّان‌كشتى نجات امت‌اسلام به‌فردى لايق است‌كه مرضىّ خداوند باشد ، و اين امر نيز در غديرخم و حجّةالوداع محقّق شد و با نزول آيهء « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلمَ دِينًا » « 2 » مهر تكميل بر پرونده رسالت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقش بست . از آن‌چه گذشت نتيجه مىگيريم آن‌چه براى تبيين دين اعم از مسائل فقهى و غير فقهى لازم بود ، توسط پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و با پيوست خلافت على بن ابيطالب و امامان از فرزندان او عليهم السلام مطرح شده است ؛ لكن در پيگيرى مسائل فقهى بخصوص با كثرت فروعات آن به اين حقيقت نيز مىرسيم كه تبيين تمام آنها به صورت تفصيلى نبوده و گاه مطالب در قالب كليّات بيان شده است ؛ و اين كه اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام دوستانشان را براى بدست آوردن احكام به اصحابشان ارجاع مىدادند و نيز اصحابشان را با بيان اين كه « إنّما علينا أن نلقي إليكم الاصول وعليكم أن تفرّعوا » « 3 » تحريص به اجتهاد و استنباط احكام شرعى مىكردند ؛ بيانگر اين معنا است كه زمينه استنباط احكام براى آنان فراهم بوده و كليّاتى در اختيارشان گذارده شده بود كه مىتوانستند از آن حكم جزئيات را دريابند . بخشى از اين كليّات همان است كه به « قواعد فقهيه » ناميده شده است ؛ و به‌لحاظ تعميم آنها نسبت به مسائل فرعى فقهى از ديرباز مورد توجه فقها قرار گرفته و كتاب‌هاى

--> ( 1 ) . على النمازى الشاهرودى ، مستدرك سفينة البحار ، ج 8 ، ص 331 . ( 2 ) . سوره مائده ، آيه 3 . ( 3 ) . محمّد بن الحسن الحرّ العاملى ، وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 63 ، حديث 51 .