باب مفهوم شرط ، جمله شرطيه مفهوم دارد ، پس مفهوم كلام امام عليه السلام آن است كه اگر اضطرار به مرد پيدا نكند ، حق ندارد خود را براى معالجه ، در معرض پزشك مرد و شخص اجنبى قرار دهد . اما اگر زن اضطرار پيدا كرد ، به طورى كه پزشك زن نتواند او را معالجه كند و معالجهء صحيح به دست مرد باشد ، پس اشكالى ندارد كه مرد او را معالجه كند . پس بنا بر اين ، از نظر دليل شرعى تعبدى ، دليلى نداريم كه جايز بداند زن بدون آن كه ضرورتى در ميان باشد ، تنها به جهت خواسته و ميلش ، خود را براى معالجه در اختيار پزشك اجنبى قرار دهد « 1 » . آرى ، بعيد نيست از روايت استفاده كنيم كه ملاك اصلى ، عنوان معالجه است ، يعنى در هر موردى كه صدق عنوان معالجه محرز باشد ، چنان چه پزشك زن در ميان نباشد ، مىتواند به پزشك مرد مراجعه كند . توضيح مطلب آن است كه اگر ملاك را اضطرار قرار دهيم ، در اين صورت ، در مواردى كه معالجهء زن ضرورت ندارد ، بلكه صرفاً براى زيبايى بيشتر يا سلامتى بيشتر است ، نمىتواند به مرد مراجعه كند . امّا اگر ملاك را اصل عنوان معالجه قرار داديم ، ديگر در تحقّق اين عنوان ، اضطرار لازم نيست و فقط در مراجعه به مرد اضطرار لازم است و با توجّه به مورد سؤال ، دايرهء اين اضطرار به گونه‌اى است كه پزشك مرد نسبت به پزشك زن اصلح و ارفق باشد ، به عبارت ديگر ، مراد از اضطرار آن نيست كه اصلًا پزشك زنى وجود نداشته باشد .

--> ( 1 ) . بعضى از فقهاء وجه و كفين را در نظر به اجنبيه استثناء كرده‌اند و ما نيز در مباحث مفصلى كه پيرامون آيات حجاب داشتيم ، پس از بحث‌هاى استدلالى مفصل ، همين نظريه را اختيار نموديم .