--> هُنَّ يَابْنَ رَسُولِ اللَّهِ ؟ قَالَ : صِدْقُ الْبَأْسِ وَ صِدْقُ اللِّسَانِ وَ أَدَاءُ الْأَمَانَهءِ وَ صِلَهءُ الرَّحِمِ وَ إِقْرَاءُ الضَّيْفِ وَ إِطْعَامُ السَّائِلِ وَ الْمُكَافَاهءُ عَلَى الصَّنَائِعِ وَ التَّذَمُّمُ لِلْجَارِ وَ التَّذَمُّمُ لِلصَّاحِبِ وَ رَأْسُهُنَّ الْحَيَاء . ( بحارالأنوار ، ج 66 ، باب 38 ، ص 332 ) اخلاق خوب ده مورد است ، اگر توانايى داريد سعى كنيد آن اخلاق جامع را به دست آوريد ، گاهى آنها در شخصى وجود دارند ؛ ولى فرزندانش از آنها بىبهره‌اند ، گاهى در فرزندان وجود دارد ؛ ولى پدرها از آنها بهره‌اى ندارند ، گاهى در بردگان وجود دارد ؛ ولى انسانهاى آزاد از آن بىنصيب هستند . از امام صادق ( ع ) سؤال شد : يابن رسول اللَّه ! آنها كدام اخلاق هستند ؟ فرمود : نوميدى حقيقى ( از آنچه دست مردم است ) ، راستگويى ، اداى امانت ، صلهء ارحام ، پذيرايى از مهمان ، اطعام سائل ، سپاسگزارى از كسى كه به وى نيكى كرده است ، نيكى به همسايگان ، نيكى به دوستان و بالاتر از همهء آنها حيا است . - عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا قَالَ : قُلْتُ لِأَبِىعَبْدِاللَّهِ ( ع ) : مَا حَدُّ حُسْنِ الْخُلُقِ ؟ قَالَ : تُلِينُ جَانِبَكَ وَ تُطِيبُ كَلَامَكَ وَتَلْقَى أَخَاكَ بِبِشْرٍ حَسَن . ( معانى الأخبار ، باب معنى حسن الخلق ، ص 253 ) از امام صادق ( ع ) سؤال شد : تعريف حدّ ومرز اخلاق خوب چيست ؟ فرمود : اخلاق خوب آن است كه نرم‌خو و خوش گفتار باشى و با برادر دينى و نوعى خود با خوشرويى ديداركنى . « نرمى پهلو » كنايه از اين است كه همنشين و هم‌سخن خود را با خشونت آزار ندهد يا كنايه از مهربانى است آن‌گونه كه پرنده با گشودن بالش جوجه‌هاش را نگهداشته و در كنار خود مىگيرد ؛ همان‌گونه كه در قرآن كريم خداوند تبارك و تعالى فرزندان را در مورد پدر و مادر توصيه مىكند و مىفرمايد : وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ ( إسراء : آيه 24 ) ؛ كه مقصود از آيهء شريفه اين است كه هميشه پر و بال تواضع و تكريم را با كمال مهربانى نزدشان بگستران . آثار اخلاق خوب در روايات عبارتند از : - عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ ( ع ) قَالَ : إِنَّ الْخُلُقَ الْحَسَنَ يَمِيثُ الْخَطِيئَهءَ كَمَا تَمِيثُ الشَّمْسُ الْجَلِيدَ . ( بحارالأنوار ، ج 68 ، باب 92 ، ص 372 ) اخلاق خوب گناهان را ذوب مىكند و از بين مىبرد همچنان كه آفتاب يخ را آب مىكند . - اميرالمؤمنين ( ع ) : رَوِّضُوا أَنْفُسَكُمْ عَلَى الْأَخْلَاقِ الْحَسَنَهءِ فَإِنَّ الْعَبْدَ الْمُؤْمِنَ يَبْلُغُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَهءَ الصَّائِمِ الْقَائِم . ( تحف‌العقول ، ص 100 ) اخلاق خوب را با رياضت بر خود تحميل كنيد كه بندهء مؤمن با اخلاق خوش به درجهء روزه‌دار نمازگزار مىرسد . - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ عليه و آله السلام : عَلَيْكُمْ بِحُسْنِ الْخُلُقِ فَإِنَّ حُسْنَ الْخُلُقِ فِى الْجَنَّهءِ لَا مَحَالَهءَ وَ إِيَّاكُمْ وَ سُوءَ الْخُلُقِ فَإِنَّ سُوءَ الْخُلُقِ فِى النَّارِ لَا مَحَالَهء . ( بحار الأنوار ، ج 10 ، باب 20 ، ص 352 ) شما را به اين‌كه همواره خوش اخلاق باشيد سفارش مىكنم ؛ زيرا خوش اخلاق يىشك در بهشت است و از بد اخلاقى بپرهيزيد كه بد اخلاق قطعاً در جهنم است . - عَنْ أَبِىجَعْفَرٍ 8 قَالَ : الْبِشْرُ الْحَسَنُ وَ طَلَاقَهءُ الْوَجْهِ مَكْسَبَهءٌ لِلْمَحَبَّهءِ وَ قُرْبَهءٌ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عُبُوسُ الْوَجْهِ وَ سُوءُ الْبِشْرِ مَكْسَبَهءٌ لِلْمَقْتِ وَ بُعْدٌ مِنَ اللَّه . ( مشكاهء الأنوار فى غرر الأخبار ، فصل 23 ، ص 179 ) چهرهء گشاده و اخلاق خوب محبت‌ها را زياد مىكند و آدمى را به خداوند نزديك مىسازد ، كسى كه چهره در هم مىكشد و بد خلقى نشان مىدهد خشم و غضب مردم را به خود جلب مىكند و از خداوند دور مىشود . چگونگى تحصيل اخلاق خوب در روايات : - عن جَوَادِ الائمه عَنْ آبَائِهِ عَنْ اميرالمومنين : قال : فَسَادُ الْأَخْلَاقِ بِمُعَاشَرَهءِ السُّفَهَاءِ وَ صَلَاحُ الْأَخْلَاقِ بِمُنَافَسَهءِ الْعُقَلَاءِ وَ الْخَلْقُ أَشْكَالٌ فَكُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ . ( بحارالأنوار ، ج 75 ، باب 16 ، ص 36 ) حضرت جوادالائمه از پدران بزرگوارشان نقل مىكند كه اميرالمومنين : مىفرمايد : فساد و تباهى اخلاق ، از همنشينى با مردمان احمق و سبك عقل به وجود مىآيد و اخلاق خوب ، با معاشرت و رفت و آمد با عقلا و خردمندان . مردم از جهت باطن ، صورتهاى مختلف و صفات گوناگونى دارند ، پس هر كس صورت باطنى خود را بروز مىدهد . - عن أميرالمؤمنين ( ع ) : حُسْنُ الْأَخْلَاقِ بُرْهَانُ كَرَمِ الْأَعْرَاق . ( تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، ص 254 ) ملكات پسنديده و اخلاق خوب دليل وراثتهاى پسنديدهء انسان است .