تهمت و دروغ و . . . در رابطه با زبان هستند . « 1 » دروغى كه بر حسب روايات : « 2 » اگر همهء شرور در يك جا جمع شوند ، كليد آن دروغ است ، اين زبان است كه دروغ را به وجود مىآورد و چنين اثرعجيبى دارد . بنابراين روشن شد كه هيچ عضوى از اعضاى انسان براى وارد ساختن انسان در محرمات ، نزديك‌تر ، مهياتر ، كم‌هزينه‌تر و بىمقدمه‌تر از زبان نيست . هيچ مقدمه‌اى لازم ندارد ، هيچ مشكلى در كار نيست و هيچ شرطى هم ندارد . مثل اين كه زبان علت كامل براى رسيدن به معصيت است . به همين دليل در آن روايت معروف مىگويد : « الْمُؤْمِنُ مُلْجَم » « 3 » ؛ گويى لجامى به دهان مؤمن گذاشته شده است و اوآزاد نيست تا هر حرفى را كه به ذهنش مىرسد ، بگويد . بايد همهء حرفها ، نسبت دادن‌ها و . . . روى ملاكها و مبانى شرعى باشد و الّا مجوّزى براى آنها وجود ندارد . وقتى با افرادى كه در مقام تهذيب نفس برآمده و در اين رابطه موفق بوده‌اند ، برخورد مىكنيم ، مىبينيم نسبت به حرف زدنشان مراقبت زيادى دارند . گاهى دو

--> ( 1 ) . ملا محسن فيض كاشانى در كتاب « محجهء البيضاء » بيست موضوع را به عنوان آفات زبان ذكر مىنمايد اما ملا مهدى نراقى در « جامع السعادات » مفاسد زبان را به بيست تا بيست و سه مورد رسانده است و يكى از علماى معاصر ( آقاى مهدى فقيه ايمانى ) در كتاب « نقش زبان در سرنوشت » انسان گناهان زبان را حدود 200 موضوع مطرح كرده است . ( 2 ) . عَنْ أَبِى مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِىِّ ( ع ) قَالَ : جُعِلَتِ الْخَبَائِثُ فِى بَيْتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الْكَذِب . ( بحار الأنوار ، ج 69 ، باب 114 ، ص 232 ) همه پليديها در اتاقى قرار دارند و كليد آن در دروغ است . ( 3 ) . قَالَ أَبُوعَبْدِاللَّهِ ( ع ) : الْأَغْلَبُ مَنْ غَلَبَ بِالْخَيْرِ وَ الْمَغْلُوبُ مَنْ غَلَبَ بِالشَّرِّ - وَ الْمُؤْمِنُ مُلْجَم . ( بحارالأنوار ، ج 72 ، باب 70 ، ص 272 ) پيروز آن است كه بر كار خير پيروز و موفق باشد و شكست‌خورده كسى است كه شرش غالب باشد و مؤمن دهانش بسته است و قفل خاموشى به دهان دارد .