الشيخ فاضل اللنكراني

222

اخلاق فاضل (فارسى)

نصف آيهء تطهير وآيهء بعد از آن ، در مورد زنان پيامبر ( ص ) است « 1 » ، پس اين آيهء شريفه دربارهء ايشان است ؛ و به همين دليل ، كلام فخرالدين رازى را كه در تفسيرش مىگويد : « هذِهِ الآيَه مَربوُط بِأَزواجِ النَّبى » « 2 » صحيح مىدانند . و انصافاً هم اگر كسى بخواهد با آيات قرآن سطحى برخورد كند آن سخن را درست مىپندارد ؛ زيرا با توجه به اين‌كه چند آيهء قبل و چند آيهء بعد و حتى قسمت اول آيهء تطهير مربوط به زن‌هاى پيامبر ( ص ) است ، نتيجه مىگيرد كه اين نصف آيه هم بايد در مورد آنان باشد ؛ لذا يكى از مفسّران بزرگ ، كه داراى مقام ارجمندى هم هست ، ناچار شده در كتاب تفسيرش بگويد : « 3 » آيهء تطهير متعلق به اينجا نيست و به

--> ( 1 ) . ( وَ قَرْنَ فى بُيُوتِكُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّهءِ الْأُولى وَ أَقِمْنَ الصَّلاهءَ وَ آتينَ الزَّكاهءَ وَ أَطِعْنَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً وَ اذْكُرْنَ مَا يُتْلى فى بُيُوتِكُنَّ مِنْ ءَايَتِ اللَّهِ وَ الحِكْمَهءِ إِنَّ اللَّهَ كانَ لَطِيفًا خَبِيرًا ) . ( الأحزاب : آيه 33 - 34 ) و در خانه‌هاى خود بمانيد و همچون دوران جاهليّت نخستين [ در ميان مردم ] ظاهر نشويد و نماز را برپا داريد و زكات را بپردازيد و خدا و رسولش را اطاعت كنيد ؛ خداوند فقط مىخواهد پليدى و گناه را از شما اهل بيت دور كند و كاملًا شما را پاك سازد و آنچه را در خانه‌هايتان از آيات خدا و حكمت تلاوت مىشود ، ياد كنيد كه خدا باريك بين و آگاه است . ( 2 ) . ثم إن اللّه تعالى ترك خطاب المؤنثات و خاطب بخطاب المذكرين بقوله : ( لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ ) ليدخل فيه نساء أهل بيته و رجالهم ، و اختلفت الأقوال فى أهل البيت ، و الأولى أن يقال : هم أولاده و أزواجه و الحسن و الحسين منهم و على منهم لأنه كان من أهل بيته بسبب معاشرته ببنت النبى ( ع ) و ملازمته للنبى . ( مفاتيح الغيب ، فخر رازى ، ج 25 ، ص 168 ) ( 3 ) . شايد منظور معظم له ، استاد بزرگوارشان مرحوم علامه طباطبايى است كه فرموده اند : . . . فإن قيل : هذا مدفوع بنص الكتاب على شمولها لهن كوقوع الآيهء فى سياق خطابهن . قلنا : إنما الشأن كل الشأن فى اتصال الآيهء بما قبلها من الآيات فهذه الأحاديث على كثرتها البالغهء ناصهء فى نزول الآيهء وحدها ، و لم يرد حتى فى روايهء واحدهء نزول هذه الآيهء فى ضمن آيات نساء النبى و لا ذكره أحد حتى القائل باختصاص الآيهء بأزواج النبى كما ينسب إلى عكرمهء و عروهء ، فالآيهء لم تكن بحسب النزول جزءاً من آيات نساء النبى و لا متصلهء بها و إنما وضعت بينها إما بأمر من النبى ( ص ) أو عند التأليف بعد الرحلهء . ( الميزان فى تفسير القرآن ، ج 16 ، ص 311 ) و اگر كسى بگويد : آن روايات بايد به خاطر ناسازگارىاش با صريح قرآن طرح شود ، چون روايت هر قدر هم صحيح باشد ، وقتى پذيرفته است كه با نص صريح قرآن منافات نداشته باشد و روايات مذكور مخالف قرآن است ، براى اين‌كه آيهء مورد بحث دنبال آياتى قرار دارد كه خطاب در همه آنها به همسران رسول خدا است ، پس بايد خطاب در اين آيه نيز به ايشان باشد . در پاسخ مىگوييم : همهء حرفها در همين است كه آيا آيهء مورد بحث متصل به آن آيات و تتمهء آنها است يا خير ؟ چون رواياتى كه به آنها اشاره شد ، همين را منكر است و مىفرمايد : آيهء مورد بحث به تنهايى و در يك واقعهء جداگانه نازل شده است . و حتى در ميان اين هفتاد روايت ، يك روايت هم وجود ندارد ، كه بگويد آيهء شريفه دنبال آيات مربوط به همسران رسول خدا نازل شده است ، و حتى احدى از مفسران هم اين حرف را نزده‌اند ، حتى كسانى هم كه گفته‌اند آيهء مورد بحث مخصوص همسران رسول خدا است ، مانند عكرمه و عروه ، نگفته‌اند كه آيه در ضمن آيات نازل شده است ، پس آيهء مورد بحث از جهت نزول جزو آيات مربوط به همسران رسول خدا و متصل به آن نيست ، حال يا به دستور رسول خدا دنبال آن آيات قرارش داده‌اند يا بعد از رحلت آن حضرت اصحاب هنگام تأليف آيات قرآنى در آنجا نوشته‌اند .