نيست ؛ چرا كه اين تكبّر باعث مىشود كه ارزش علم از دست برود و دارندهء چنين علمى از ديدهء و احترام مردم بيافتد ؛ چراكه تكبّر موجب تنفر مردم مىشود . « 1 » هيچ كس حاضر نيست زير بار متكبر برود اگرچه فضايل زيادى هم داشته باشد . علم به تنهايى و به عنوان گنجينه‌اى در نهاد انسان ارزش چندانى ندارد . اين علم ، درست به آن مىماند كه مبلغ زيادى اسكناس در گاوصندوق باشد و هرگز از آن استفاده نشود ، در اين صورت اين علم و ثروت چه فايده اى خواهد داشت ؟ ! ارزش علم در به كارگيرى آن و بهره‌بردارى از آن است به طورى كه در خدمت جامعه قرار گيرد ؛ همان‌گونه كه اميرالمؤمنين ( ع ) مىفرمايد : « زَكَاهءُ الْعِلْمِ نَشْرهُ » « 2 » ى عنى چيزى كه علم را تزكيه كرده و آلودگى آن را مىزدايد انتشار آن در جامعه و بهره‌مند كردن مردم از آن است . و اين زكات علم است . به همين جهت علم را بايد در اختيار جامعه گذاشت تا جامعه از آن استفاده كند . اين استفادهء مردم است كه به علم ارزش مىدهد . از طرفى هم استحكام علم بر مبناى تواضع است و اگر عالم تواضع نداشته باشد جامعه زير بار تكبّر او نمىرود ، به همين جهت از او بهره نمىبرد و در نتيجه علم او ارزش خود را از دست مىدهد . حضرت در فراز بعد مىفرمايد : « عَيْنُهُ الْبَرَاءَهءُ مِنَ الْحَسَدِ » ؛ چشمِ علم ، دورى از

--> ( 1 ) . عن أميرالمومنين ( ع ) : بكثرهء التّكبّر يكون التّلف . تكبّر بسيار ، نابودى به همراه دارد . ( غرر الحكم ، ص 334 ) عن أميرالمومنين ( ع ) : التَّكَبُّرُ عَيْنُ الْحَمَاقَهء . ( تصنيف غرر الحكم و درر الكلم ، الكبر و ذمّه ، ص 309 ) تكبّر كردن بر مردم عين حماقت و كم خردى است . ظاهرا وجه آن اين است كه تكبر از صفاتى است كه نزد خداوند و خلق او مذموم است و اصلًا نفع و لذّتى در آن قابل تصوّر نيست . ( 2 ) . عن اميرالمومنين ( ع ) : زَكَاهءُ الْعِلْمِ نشره و بَذْلُهُ لِمُسْتَحِقِّهِ وَ إِجْهَادُ النَّفْسِ فِى الْعَمَلِ بِهِ . ( الحياهء ، ج 6 ، ص 410 ) زكات علم نشر و ياد دادن آن به شايستگان ، و وادار كردن خود به عمل به آن است . وَ قَالَ النبى ( ص ) : « زَكَاهءُ الْعِلْمِ تَعْلِيمُهُ مَنْ لَا يَعْلَمُه » زكات علم تعليم آن به نادان است . ( بحارالأنوار ، ج 2 ، باب 8 ، ص 25 ) عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ 8 قَالَ : زَكَاهءُ الْعِلْمِ أَنْ تُعَلِّمَهُ عِبَادَ اللَّه ( الكافى ، ج 1 ، باب بذل العلم . . . ، ص : 41 ) زكات علم اين است كه آن را به بندگان خداوند بياموزى .