اين صفت هم كمرشكن است ؛ چراكه جهاد ، با سختى همراه است ؛ به ويژه اگر با نفس باشد . « 1 » صفت سوم : « عَمِلَ لِخَالِقِهِ » « 2 » اين فراز چه مفهومى مىتواند داشته باشد ؟ آيا به اين معنا است كه شيعهٌ اميرالمومنين ( ع ) بايد عبادات ، نماز ، روزه و حجّش را براى خداوند متعال انجام دهد ؟ ! اگر مقصود از عمل ، عبادات است ، مگر كسانى كه شيعه محسوب نمىشوند ، چنين خصوصيّتى ندارند و نماز و عبادات خود را براى غير خداوند انجام مىدهند ؟ ! بنابراين ، شكى نيست كه از اين فراز ، معناى وسيع ترى اراده شده است ؛ به اين

--> ( 1 ) . رُوِى عَنِ النَّبِىِّ ( ص ) : أَنَّهُ قَالَ : لِلْجَنَّهءِ بَابٌ يُقَالُ لَهُ بَابُ الْمُجَاهِدِينَ يَدْخُلُونَ مِنْهُ وَ أَنَّ الْمَلَائِكَهءَ تَتَرَحَّبُ بِهِمْ وَ أَهْلُ الْجَمْعِ يَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ بِمَا أَكْرَمَهُمُ اللَّهُ وَ أَعْظَمُ الْجِهَادِ جِهَادُ النَّفْسِ لِأَنَّهَا أَمَّارَهءٌ بِالسُّوءِ ، رَاغِبَهءٌ فِى الشَّرِّ ، مَيَّالَهءٌ إِلَى الشَّهَوَاتِ ، مُتَثَاقِلَهءٌ بِالْخَيْرَاتِ ، كَثِيرَهءُ الْآمَالِ ، نَاسِيَهءٌ لِلْأَهْوَالِ ، مُحِبَّهءٌ لِلرِّئَاسَهءِ وَ طَالِبَهءٌ لِلرَّاحَهءِ . قَالَ اللَّهُ تَعَالَى : ( إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهءٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّى ) . ( إرشاد القلوب ، ج 1 ، باب 24 ، ص 98 ) براى بهشت درى است كه آن را در جهادگران مىگويند كه مجاهدان از همان در وارد مىشوند و فرشتگان به آنان خوش‌آمد مىگويند و اهل محشر به كرامتى كه خدا به آنان فرموده نگاه مىكنند و بزرگترين جهاد ، جهاد با نفس است ؛ چراكه نفس به بدىها فرمان مىدهد ، به شرور و شهوت‌ها ميل مىكند و نسبت به اعمال خير انسان سنگينى مىكند . آرزوهايش زياد است ، هول و هراسهاى قيامت را فراموش مىكند و رياست و آسايش‌طلبى مىكند . خداوند متعال مىفرمايد : ( إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَهءٌ بِالسُّوءِ إِلَّا ما رَحِمَ رَبِّى ) ( يوسف : 53 ) همانا نفس به بديها فرمان مىدهد مگر اين‌كه پروردگارم رحم فرمايد . قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ( ص ) بَعَثَ سَرِيَّهءً . فَلَمَّا رَجَعُوا قَالَ : مَرْحَباً بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجِهَادَ الْأَصْغَرَ وَ بَقِى عَلَيْهِمُ الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ! وَ مَا الْجِهَادُ الْأَكْبَرُ ؟ قَالَ : جِهَادُ النَّفْسِ . ثُمَّ قَالَ ( ص ) : أَفْضَلُ الْجِهَادِ مَنْ جَاهَدَ نَفْسَهُ الَّتِى بَيْنَ جَنْبَيْه . ( أمالى الصدوق ، 466 ، المجلس الحادى و السبعون ) رسول اكرم ( ص ) گروهى را براى جنگ بسيج فرمود . وقتى كه رزمندگان از مأموريت بازگشتند فرمود : آفرين به سربازانى كه جهاد و جنگ كوچك را به پايان رسانيدند و جهاد بزرگتر براى آنان مانده است . عرض شد : جهاد اكبر كدام جهاد است ؟ فرمود : جهاد و مبارزه با نفس سركش ، سپس فرمود : بهترين جهادها جهاد كسى است كه با همان نفسى كه همراه او است جهاد كند . ( 2 ) . شرح علامهء مجلسى ذيل روايت : « و عمل لخالقه » يعنى تنها براى او كار كند . اين‌كه از خداوند به خالق تعبير كرده تعليل حكم است ؛ يعنى چون خدا او را آفريده و آن كس كه خالق است و به او وجود داده و تمام اعضا و جوارح و نيازمنديهاى او را فراهم ساخته ، شايستهء عبادت است و صحيح نيست كه ديگرى را در عبادت با او شريك سازد ، از اين جهت تنها براى او كار كند . ( بحارالأنوار ، ج 65 ، ص 149 )