الشيخ فاضل اللنكراني
596
جامع المسائل (فارسى)
سؤال 2234 : هرگاه مالى را به سيد بدهند و معين نباشد كه از سهم سادات است يا غير آن ، آيا سيد بدون فحص مىتواند بگيرد ؟ جواب : مىتواند بدون فحص در آن تصرف كند . سؤال 2235 : همسايه در زمين خود درختى مىكارد كه ريشه و شاخههاى اين درخت به زمين يا منزل همسايه وارد شده و موجب مزاحمت و خسارت شده است . آيا همسايه مىتواند شاخه و ريشهء درخت را قطع كند ؟ آيا مىتواند از ميوهء آن بدون اجازه استفاده كند ؟ و آيا مالك مىتواند ادعاى خسارت كند ؟ جواب : در فرض سؤال ، همسايه حق تصرف در درخت را ندارد . و اگر ريشه يا ساقهء درخت باعث اذيت او يا موجب ضرر او مىشود ، بايد از صاحب درخت بخواهد كه آن را قطع كند . و اگر او قطع نكرد ، خود مىتواند اقدام به دفع ضرر كند . اما با اجازهء حاكم شرع و از ميوههاى درخت همسايه هم نمىتواند استفاده كند . مگر اينكه صاحب آن از ميوهها اعراض كرده باشد . و اگر درخت موجب ضرر او شود ، صاحب آن ضامن است . سؤال 2236 : چند نفر هفتاد هكتار زمين را تحجير مىكنند و در آن چاهى حفر مىكنند و موتور روى آن نصب مىكنند . بعد از مدتى بدون هيچ كارى روى زمين ، آن موتور را بر مىدارند و در جاى ديگر از آن استفاده مىكنند . بعد از ده سال گروهى ديگر آن زمين را تصاحب كرده و احيا مىكنند ، آيا افراد اولى در اين زمين حقى دارند يا خير ؟ جواب : حكم كلى مسأله اين است كه حفر چاه تحجير است . و موجب حق اولويّت مىشود . ولى اگر پس از تحجير ، زمين را مدتى طولانى مهمل و معطل گذاشتند ، حق اولويت ساقط مىشود . و ديگران مىتوانند آن را تصرف و احيا كنند . ولى در اين فرض احتياط اين است كه با اجازهء حاكم شرع باشد . و در فرض سؤال ظاهرا حق اولويت آقايان ساقط شده ، و مردمى كه زمين را تصرف و احيا كردهاند اگر با اجازهء حاكم شرع بوده فعلا مالك هستند . و اگر هم با اجازه نبوده ، ولى فعلا مسئولان مربوطه عمل آنان را امضا كرده و منع نكردهاند ، اشكالى وجود ندارد و زمينها ملك احيا كنندگان است .