برائت ، لازم به اقدام است . و اگر عارضه‌اى رخ داد ، مسئول نيست . سؤال 2049 : اگر بخاطر كمبود امكانات تشخيصى كافى ، تشخيص ممكن نگردد و مداواى لازم صورت نگيرد و بيمارى تشديد يا منجر به مرگ شود ، آيا پزشك معالج مسئول است ؟ جواب : در مرحله اول لازم است بيمار را به پزشك ديگرى ارجاع و راهنمايى كند . و در صورت عدم متخصّص ، اگر احساس كرد كه تأخير معالجه براى بيمار خطر دارد و احتمال قوى بر تأثير مداوا بدهد ؛ لازم است مداوا كند ؛ و با شرط عدم ضمان ، مسئول نيست . سؤال 2050 : اگر تشخيص بيمارى به درستى صورت گيرد ؛ ولى داروى مؤثر در دسترس نباشد و يا بسيار گران باشد و بيمار قادر به تهيهء آن نباشد ، آيا پزشك معالج ملزم به تهيهء آن دارو به هر طريق ممكن براى بيمار مىباشد ؟ جواب : در فرض مذكور ، اگر جان بيمار در معرض خطر باشد ، پزشك و ديگران ملزم هستند ، به نحو واجب كفايى ، داروى مورد نياز را به هر طريق ممكن تهيه كنند و بيمار را نجات دهند . سؤال 2051 : با توجه به اينكه اگر بخواهيم طبابت پزشك را با توجه به مشكلات فوق ، و در صورت مواجهه ، با اين مشكلات ، تنها در صورتى مجاز بدانيم كه وى در اين زمينه‌ها داراى تخصص و تجربهء كافى باشد ؛ عملا مسائل درمان با اختلال كامل روبرو خواهد شد . زيرا اولا : هر پزشكى تا رسيدن به اين تخصص و تجربهء كافى ؛ بايد همان مراحل اوليه را طى كند ( كه همان دوران بدون تجربه و تخصص است ) و ثانيا : به علت جمعيت زياد ، امكانات كم ، فرصتهاى ناكافى و دهها علل ديگر ( حد اقل در كشور ايران ) نمىتوان انتظار داشت ؛ پزشكانى - كه از ابتدا كاملا مسلط باشند - به طبابت بپردازند . با توجه به مقدمه فوق و موضوعات مطرح شده در كليهء سؤالهاى قبل ، مسائل مهم ذيل مطرح مىشود : الف - در مواردى كه پزشك داروى مؤثر بر بيمارى يا عوارض خطرناك آن را فراموش كرده ، و فرصت و امكانات كافى جهت دسترسى به اطلاعات كافى يا پزشك متخصص ديگرى نيز ندارد .