را بپردازد نتواند با بقيهء آن امرار معاش كند ، كه در اين صورت خمس ندارد . ولى اگر تمكن پيدا كرد يا سرمايه را فروخت ، بايد خمس آن را پرداخت كند . سؤال 765 : اين جانب مقدارى سهام خريدارى كرده‌ام و خمس آنها را نيز پرداخته‌ام ، حال اگر بخواهم اين سهام را چند سال نگهدارى كنم ، آيا خمس ترقى قيمت آن را همه‌ساله بايد بپردازم يا پس از فروش آنها ؟ جواب : در صورت افزايش قيمت ، بايد خمس مقدار اضافه شده در هر سال را در همان سال بپردازيد . سؤال 766 : اشخاصى كه شغل آنها طلافروشى و زرگرى است گاهى ممكن است مثلا در اول سال يك كيلوگرم طلا دارند ولى در آخر سال به جهت افزايش بىرويه قيمت ، مقدار طلاى آنها به نيم كيلوگرم رسيده ولى قيمت آن نسبت به يك كيلوگرم اول سال بيشتر است و اگر به همين ترتيب چند سال بگذرد سرمايه از بين رفته و چيزى به عنوان موجودى ندارند . آيا اين افراد مىتوانند مقدارى طلا را سرمايه خود قرار دهند و ميزان در سود و زيان را بر اساس خود طلا محاسبه كنند ، بدون اينكه به قيمت كارى داشته باشند ؟ جواب : اوّلا اين سؤال تنها در مورد طلافروشى مطرح نيست ، بلكه در مورد ساير تجّار و كسبه نيز مطرح است و ثانيا معيار در وجوب خمس ، قيمت و ثروت است نه وزن و مقدار و ثالثا ترقى قيمت هر چند ممكن است موجب كم شدن سرمايه از نظر وزن بشود ولى هيچ‌گاه منجر به از بين رفتن آن نمىشود بنابراين در مفروض سؤال ، شخص بايد خمس زايد را بپردازد . سؤال 767 : شغل اين جانب كاسبى است و داراى سال خمسى مىباشم ، سال گذشته حدود يكصد گونى برنج داشتم كه سرمايه كسبم بوده و آن را نيز تخميس كرده‌ام ، امسال قيمت برنج افزايش يافته و موجب شده است كه سرمايهء كسب من به مقدار دوازده گونى كاهش پيدا كند ، آيا خمس بدهكارم ؟ جواب : ملاك و معيار در باب خمس ، قيمت و ثروت است نه وزن و مقدار . بنابراين هر مقدار بر قيمت برنجها افزوده شده خمس دارد . هر چند كه به حسب