كه از روى عمد و با اختيار اين كار را انجام دهند قضا و كفاره دارد . ولى اگر اجبار باشد كفاره ندارد ، فقط قضا دارد . بلى اگر رطوبت بطورى با آب دهان مخلوط و در آب دهان از بين برود كه رطوبت خارج به آن گفته نشود مبطل نيست و روزه صحيح است و قضا و كفاره ندارد . سؤال 556 : در صورت اجبار فرماندهان ارتش به زدن موزيك ، تكليف دانش‌آموزان و پرسنل موزيك چه مىباشد ؟ جواب : در فرض سؤال ، سعى كنند آب دهان را كه مجدّدا به دهان برمىگردد در آب دهان مستهلك و مخلوط كنند كه رطوبت خارجى به آن گفته نشود ، در اين صورت روزه صحيح است و در غير اين صورت قضا دارد ، هر چند كه كفاره ندارد . روزه با حال جنابت سؤال 557 : اگر كسى شب جنب شود و مثلا ساعت 3 بامداد بيدار شود و ببيند جنب است و دوباره بخوابد و ساعت 9 صبح از خواب بيدار شود آيا قضا و كفّاره دارد ؟ جواب : اگر تصميم داشت كه بعد از ساعتى مثلا بيدار شود و برود غسل كند و اتفاقا بيدار نشد ، روزه را قضا كند ولى كفاره ندارد ولى اگر در اثر بىمبالاتى بوده روزه‌اش باطل است و قضا و كفاره دارد . سؤال 558 : اين جانب در قريه‌اى بودم كه تبليغات و بيان احكام ، كم بود . لذا از مسائل شرعى بىاطّلاع بودم . و فقط مىدانستم كه نماز و روزه واجب است . ولى از مسأله جنابت و غسل آن آگاهى نداشتم و مدّتى نماز و روزه انجام دادم ، بدون اينكه غسل كنم . اكنون متوجّه شدم ، تكليفم چيست ؟ البته يقين دارم كه مقدارى از نماز و روزه‌ها ، با حال جنابت انجام شده . جواب : در فرض سؤال كه شما تقصير در ياد گرفتن مسائل نداشته‌ايد ، روزه‌ها صحيح و قضا ندارد . ولى نمازها را كه مىدانيد با حال جنابت خوانده‌ايد ، بايد قضا كنيد . سؤال 559 : كسى كه در ماه مبارك رمضان بر او غسل واجب شده و تمكن از آن ندارد ، چه