طبيعى و مصاديق است ، موضوع علم اصول را قدر جامع بين موضوعات مسائل علم اصول مىداند . و مىفرمايد : « لازم نيست اين قدر جامع داراى عنوان و نام مشخصى باشد » . امام خمينى رحمه الله كلام مرحوم آخوند را مورد اشكال قرار داده مىفرمايد : در مورد علومى كه منزوى هستند مىتوان چنين حرفى زد ولى در رابطه با علمى كه اين‌همه مورد توجّه بزرگان بوده ، نمىتوان اين‌گونه حرف زد . مرحوم آيت اللَّه بروجردى با توجه به اين كه موضوع علم را « جامع بين محمولات » مىداند ، موضوع علم اصول را عنوان « الحجة في الفقه » مىداند . امام خمينى رحمه الله اگرچه مبناى مرحوم بروجردى در مورد موضوع علم - يعنى جامع بين محمولات - را نپذيرفت ، بلكه موضوع علم را « جامع بين موضوعات مسائل » دانست ، ولى در مورد موضوع علم اصول ، نظريهء مرحوم بروجردى را پذيرفته و معتقد است : موضوع علم اصول ، عنوان « الحجة في الفقه » است ، امّا با توجّه به اينكه « حجّة » در مسائل علم اصول به عنوان محمول قرار مىگيرد و ايشان موضوع علم را « جامع بين موضوعات مسائل » مىداند براى تطبيق عنوان « حجّة » بر « جامع بين موضوعات مسائل » مىفرمايد : مسائل علم اصول ، از مسائل واقعى تكوينى - مثل « زيد قائم » - نيست كه ما مجبور باشيم « زيد » را موضوع و « قائم » را محمول بدانيم . بلكه از امور اعتبارى است ، به‌همين‌جهت فرقى بين « خبر الواحد حجّة » و « الحجّة خبر الواحد » نيست . بلكه چه‌بسا موضوع قرار دادن « حجّة » بهتر از محمول قرار دادن آن باشد ، زيرا خداوند متعال براى احكام و قوانين خود ، حجّت‌هايى در اختيار ما قرار داده و آنچه براى ما مجهول است ، مصاديق اين حجّت‌هاست . و ما از طريق علم اصول مىخواهيم به اين مصاديق برسيم ، مثلًا نمىدانيم آيا اين حجّت در ضمن خبر واحد تعيّن دارد يا نه ؟ پاسخ قائلين به حجّيت خبر واحد ، مثبت و پاسخ منكرين حجيت ، منفى است . حضرت استاد « دام ظلّه » ضمن پذيرفتن اصل نظريّهء مرحوم بروجردى ، اشكال