مىكردند ، نمىتوانستند آزادانه با آنان ارتباط برقرار كنند و مشكلات خود را با آنان در ميان بگذارند . ترديدى نيست كه در چنين شرايطى ، شيعه براى پاسخ سؤالات خود به نوعى اجتهاد پناه مىبرده است . رابعاً : أئمّه عليهم السلام از طرفى به بزرگان اصحاب خود دستور مىدادند كه در مقام فتوا دادن قرار گرفته و به پاسخ گويى سؤالات مردم بپردازند و از طرفى مردم را به آنان ارجاع مىدادند . امام صادق عليه السلام به ابان بن تغلب فرمود : اجلس في مسجد المدينة و أفت للناس فإنّي أُحبّ أن يُرى في شيعتي مثلك . « 1 » عبد العزيز بن مهتدى مىگويد : به امام رضا عليه السلام عرض كردم : إنّي لا ألقاك كلّ وقت ، فعمّن آخذ معالم دينى ؟ قال : خذ عن يونس بن عبد الرحمن . « 2 » اولين تصنيف در علم اصول : مرحوم سيد حسن صدر در كتاب تأسيس الشيعة مىگويد : اولين كسى كه در علم اصول تصنيف كرده ، هشام بن حكم ( م 179 ) است . ايشان كتاب الألفاظ و مباحثها را تصنيف كرد ، كه مهم‌ترين مباحث علم اصول است . سپس يونس بن عبد الرحمن كتاب اختلاف الحديث و مسئله را تصنيف كرد كه در ارتباط با تعارض خبرين و مسائل تعادل و ترجيح در خبرين متعارضين است . ايشان اين كتاب را از امام كاظم عليه السلام روايت كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) - مستدرك الوسائل ، ج 17 ، ص 315 ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 251 ( 3 ) - تأسيس الشيعة ، ص 310 و 311