محمد الريشهري
8
دانشنامه احاديث پزشكى (فارسى)
« وَ إِذا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ » . « 1 » و چون بيمار شوم ، او ( خداوند ) شفايم مىدهد . اين سخن ، بدين معناست كه طبابت ، كار خداوند متعال است و طبيب واقعى اوست . « 2 » خداوند است كه خواصّ درمانى را در داروها نهاد و در نظام آفرينش ، براى هر دردى دارويى آفريد « 3 » و به انسان ، استعداد شناخت دردها و داروها و چگونگى درمان آنها را عنايت كرد و بدينسان ، او را مظهر نامهاى « طبيب » و « شافى » خود ، قرار داد ، چنان كه پيامبران الهى نيز ( براى درمان بيمارىهاى جان ) مَظهر اين نامهاى مقدّس هستند . امام على عليه السلام ، در توصيف پيامبر خدا مىفرمايد : طَبيبٌ دَوّارٌ بِطِبِّهِ ، قَد أحكَمَ مَراهِمَهُ ، و أحمى مَواسِمَهُ ، يَضَعُ ذلِكَ حَيثُ الحاجَةُ إلَيهِ ، مِن قُلوبٍ عُميٍ ، و آذانٍ صُمٍّ ، و ألسِنَةٍ بُكمٍ . مُتَتَبِّعٌ بِدَوائِهِ مَواضِعَ الغَفلَةِ ، و مَواطِنَ الحَيرَةِ « 4 » طبيبى بود كه طبابت را بر بالين بيماران مىبُرد ، مرهم را درست بر جايى كه بايد ، مىنهاد و آنجا كه بايسته بود ، داغ مىنشاند . او اين همه را بدان جا مىرساند كه نيازمندش بود : دلهاى بىفروغ ، گوشهاى ناشنوا و زبانهاى ناگويا . با درمان خويش ، منزلگاههاى بىخبرى و جايگاههاى سرگشتگى انسان را مىجست . بنا بر اين ، از نگاه اسلام ، طبيب و دارو خواه براى روح ( جان / روان ) ، و خواه براى تن ( بدن / جسم ) ، تنها نقش يك واسطه را در نظام حكيمانه آفرينش ايفا مىكنند و درمان كننده ، فقط خداوند متعال است .
--> ( 1 ) شعرا ، آيه 80 . ( 2 ) ر . ك : ج 1 ، ص 53 ( پزشكى از ديدگاه اسلام / شفا از خداوند است ) . ( 3 ) ر . ك : ج 1 ، ص 47 ( پزشكى از ديدگاه اسلام / هر دردى را درمانى است ) . ( 4 ) نهج البلاغة : خطبه 108 ، عيون الحكم و المواعظ : ص 319 ح 5564 .