برساند . و باز فارابى را در فصوص سخنى بدين مضمون است كه : همانگونه كه دستگاه گوارش انسان به بيمارى بوليموس مبتلا مىشود و مزاج احساس گرسنگى نمىكند و غذا نمىخواهد و اعضا و جوارح همه تحليل مىروند ، و بايد شخص مبتلاى به بيمارى بوليموس خودش را به پزشك معالج برساند تا درمان شود و در نتيجه دستگاه گوارش غذا بخواهد و اعضاء و جوارح غذاء بگيرند ؛ همينگونه بيمارى روانى دنيازدگى به انسان روى مىآورد كه مىگويد همين‌قدر كه دانسته‌ام مرا بس است ؛ اين بيمار بايد خودش را به طبيب روحانى برساند تا درمان شود و از دانش بيزار نباشد . به عنوان مزيد استبصار عرض مىشود : حقيقتى را كه فارابى در حدّ لا يقفى نفس ناطقه اظهار نموده است ، به چند قرن قبل از وى امام الموحدين حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام افاده فرموده است كه : « كل وعاء يضيق بما جعل فيه إلّا وعاء العلم فانه يتّسع به » . « 1 » يعنى هرظرف كه مظروفش در او ريخته شود گنجايشش كم مىشود ، مگر ظرف علم كه گنجايشش بيشتر مىشود . اين ظرف علم ، نفس ناطقه جنابعالى آقا و خانم است . اين نفس ناطقه روح انسانى است كه به آب حيات علم گنجايشش بيشتر مىشود ، و خواهان علوم و معارف بهتر و بالاتر مىگردد . و هرگاه قابل در قابليت به كمال رسيده است فيض فيّاض على الإطلاق بر او

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، حكمت 205 .