حسن حسن زاده آملى

27

هزار و يك نكته (فارسى)

كه حقيقت قلب است نازل شود و بعد از آن بخيالش و بعد از آتش بحس درآيد ، و همچنين كلام الهى را اول دل نبى شنود و بعد از آن به خيال درآيد و بعد از آن مسموع سمع ظاهر گردد ، و كلام مخلوقات را اول گوش شنود و بعد از آن الفاظ مسموعه به خيال درآيد و بعد از آن معانى بدل فهميده شود . پس دو خاصيت از خواص ثلاثه در اين دو كمال اعنى كمال قوه تعقل و كمال قوه تخيل متحقق شود يكى دانستن جميع علوم يا اكثر علوم من عند الله بىواسطه بشرى ، دويم ديدن ملائكة الله و شنيدن كلام الله . و پوشيده نماند كه كلام و يعبرون عنه در حديث مذكور از ابى عبد الله عليه السلام اشاره تواند بود بطريق حكماء در كيفيت تلقى و حى و سماع كلام الهى كما لا يخفى على المحقق الفطن چه حكايت كردن متخيله انبياء مر علوم و احكام فائضه من عند الله را و الفاظ مسموعه ، مراد از تعبير عن الله تواند بود . و اما كمال قوت تحريك آنست كه نفس ناطقه در قوت فعل و شدت تأثير بمرتبهءاى رسد كه هر چه تصور كند و هر صورتى كه در خيال او نقش بندد و اراده تعلق بوجود او گيرد فى الحال در خارج موجود شود و اين مرتبه گاهى متحقق تواند شد كه نسبت او در تصرف بماده كائنات چون نسبت او باشد بمادهء بدن خود و چنان كه هر نفسى در بدن خود به مجرد تصور تأثير تواند كرد چنان كه در صورت شهوت و غضب و خوف و رجاء و خجالت و حياء اين معنى نهايت ظهور دارد نفس مذكوره در هر بدنى بلكه در هر ماده به مجرد تصور و تعلق اراده تأثير تواند نمود ، و چون اين نسبت متحقق گردد مطيع او شود هر آئينه ماده كائنات بحيثيتى كه هر صورتى كه خواهد در او به خواهش او و باذن خدا موجود تواند شد . و چون اين مرتبه كه كمال قوت تحريكست حاصل شود خاصيت سوم نيز از خواص ثلاثه مذكوره متحقق شود و نفس ناطقه به حقيقت نبوت متحقق گردد و قابليت وحى