حسن حسن زاده آملى

51

هزار و يك كلمه (فارسى)

انديشه كن . ببين به قدر يك ميكرون خلاف و انحراف در خلقت مىتوانى بيابى ؟ بار إلها ! ما خير و كمال مردم را مىخواهيم تا به سعادت ابديشان نايل آيند ، ولى آنها در كمين‌اند كه ما را ترور كنند . بيش از سى سال پيش از اين كه در تهران بودم يك مستشرق فرانسوى به تهران آمده بود ، دوستانم گفتند : اين شخص ديدنى است . مردم به ديدارش مىروند و ما هم برويم . گفتم داراى چه خصوصيّتى است كه ديدنى است ؟ گفتند : او در پوشاكى مشابه لباس روحانيت فعلى ماست كه قباى بلندى در بردارد و دستارى سفيد شبيه عمامه بر سر ، در هيئتى برزخ بين زىّ آخوندى و زىّ متعارف ديگران است . از او سؤال شده است كه چرا اين زىّ و كسوت را اختيار كرده‌ايد ؟ در جواب گفت : من كتابهايى را كه از قديم و حديث در كتابخانه‌هاى كره ديده‌ام در علوم و معارف گوناگون تدوين شده‌اند ، و در فضايل انسانى از قبيل تقوى و راستى و درستى و ديگر كمالات معنوى تأليف گرديده‌اند ، عمده آنها از اهل اين لباس و از قلم اين بزرگان است . لذا دوست دارم كه در كسوت آنان بوده باشم . مشابه اين واقعه را حضرت استاد علّامه طباطبائى براى ما حكايت فرمود و گفت : با آقاى كربن فرانسوى و تنى چند از دانشمندان ديگر در تهران جلسه گفت و شنود علمى داشتيم . روزى در آن جلسه مهمانى فرانسوى بر ما وارد شد . مردى فاضل بود و سؤالاتى حساب شده مىكرد . اظهار داشت كه من از مطالعه در كتب ملل و نحل به اسلام رسيده‌ام و از اسلام به شيعه اثنا عشرى ، و من مسلمانى از اماميه اثنا عشرى هستم ، و حتّى به سرّ شيعه ايمان و اعتقاد دارم . از مترجم پرسيدم ، مرادش از سرّ شيعه چيست ؟ گفت : حضرت بقية اللّه قائم آل محمّد ( عج ) . اين دانشمند فرانسوى به نور عقل و منطق برهان به اسلام واقعى رسيده است . اسلام دين فطرى است ، دين منطق و برهان است . قرآن و عرفان و برهان از هم جدايى ندارند . همّتى بايد تا به اسرار آيات و روايات نايل آمد . اين اسرار به دست آحاد زبان فهم باز مىشود . خود قرآن كريم مىفرمايد : وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ( سوره عنكبوت ، آيه 44 ) . صورت امثال براى ناس است ، و لبّ و مغزى و معناى آن براى عالمان كه اهل تعقّل‌اند . به گفتار پربار عارف رومى :