كلمهء 558 الفيض فائض على المستفيض بحسب اقتضاء عينه الثابتة فالفيض جزائه بحسب اقتضائه ، و العالم و آدم سيّان في ذلك فيترتّب على تلك المجازات ثمرات نشأتيهما فتدبّر . كلمهء 559 اين كلمه در بيان تفاوت مقدار ساعات شب و روز جداول تقويم با واقع از انكسار نور است : هوا جرمى است شفّاف و از هر طرف بر زمين احاطه دارد ، و ضخامتش را قدماء قريب يكصد و دو كيلومتر - يعنى قريب هفده فرسخ - و متأخرين قريب يكصد و بيست كيلومتر - يعنى قريب بيست فرسخ - گفته‌اند . و چون هوا ذرّات متراكم انباشته است ، قهرا طبقه بالاى آن رقيقتر از پائين است و هر چه به بالا نزديكتر شود ، رقّتش بيشتر باشد ؛ لذا هوا را طبقات عديده بود . و باز غير از كرهء هوا ، جسمى بسيار شفّافتر و لطيفتر از هوا باشد كه آن را اثير گويند ، و در فرانسه همين اثير را اتِر تعبير مىكنند ( ETHER ) كه آن جسم رقيق سيّال منتشر در فضاء و بكلّيه اجسام نفوذ نموده و عامل انتقال نور و حرارت و برق و مانند آنها مىباشد ؛ زيرا اشيايى كه دور از ما واقع‌اند و به چشم ظاهر و نمايان مىشوند ، ناچار بايد يك چيز مخصوص از موادّ شفاف و عامل انتقال في ما بين چشم و آن اشياء در فضاء موجود باشد . هوا باعث انتشار و تفرق نور است و وسيلهء روشنايى اشياء است و آثار فجر و شفق و رنگ لاجوردى آسمان از وجود هوا و طبقات گوناگون آن است . نور يكى از عاملهاى طبيعى است كه به واسطه اثر او در شبكه چشم عمل ابصار براى ما حاصل مىگردد ، و آن شعبهء علم فيزيك را كه از حقيقت و اصول قواعد نور گفتگو مىكند ، علم مناظر و مرايا مىنامند . اشعّه نور در صورت عدم مانع ، در امتداد خط مستقيم حركت مىكند و در ميان هوا منتشر مىشود ، و هر گاه به مانعى برخورد كند كه نتواند از آن عبور نمايد ، يا آن كه از فضايى به فضايى ديگر سنگينتر و غليظتر ، و بالعكس از