جغرافيايى ، و چه بسيار از بلاد و نقاط كه داراى زاويهء انحراف مغناطيسى بوده باشند ، و قطب شمال مغناطيسى متجاوز از يك هزار ميل در جنوب قطب شمال جغرافيايى از آن فاصله دارد ، و محل فعلى آن تقريبا در 73 درجهء عرض شمالى و صد درجهء طول غربى گرينويچ واقع شده است كه در نتيجه در نقاط مختلف زمين انحرافاتى به مقدار صفر تا 180 درجهء شرقى يا غربى بين دو جهت جغرافيايى و مغناطيسى موجود است . در تهران در محلّى با طول جغرافيايى 9 / 22 51 ، و عرض جغرافيايى 2 / 44 35 مقدار ميل مغناطيسى 9 / 46 3 به طرف مشرق و يا در حدود چهار درجهء شرقى اندازه‌گيرى شده است . و بايد توجه داشت كه علاوه بر ميل مغناطيسى ، عوامل ديگر نيز از قبيل انواع فلزّات و همچنين معادن زيرزمينى در انحراف عقربهء مغناطيسى تأثير بسزا دارند . قبله‌نماى رزم‌آرا آوازهء قبله‌نماى رزم‌آرا را همه شنيده‌ايم و آن را مىشناسيم و به نحوهء استفاده از آن آگاهيم . تيمسار سرتيپ حسين على رزم‌آرا ( رحمة الله عليه ) در اوّل ارديبهشت ماه 1356 شمسى شخصا به تنهايى در قم به ديدارم آمد ، و يك عدد قبله‌نما كه از كارهاى بسيار گرانقدر آن شادروان زنده ياد است با برخى از آثار قلمى ديگرش را برايم به هديه آورده بود ، پس از آن من نيز روزى راهى تهران شدم و به ديدارش رفتم كه چه گشاده‌رويى و تازگيها و مهمان‌نوازى بسزا بنمود . حقا او را مسلمانى معتقد و دانشمندى متواضع و منصف و خوش محضر يافتم . در جلسهء قم ، مسائلى چند در موضوعات گوناگون هيوى پيش آمد ، دليل برخى از آنها را طلب كرد ، ما هم مآخذى از تراث علمى علماى دين و مصادرى از كتب دانشمندان پيشين را به حضورش عرضه داشته‌ايم ، كه بسيار شكفتگى از خود نشان داد ، و همى ابتهاج و انبساط مىنمود ، و از من خواست كه خوب است اين حقائق و معارف با شرح و بسطى در دست دانشمندان و انديشمندان قرار گيرد . از