تنبيه : دانسته شد كه زمين داراى خاصيت مغناطيسى است ، و هر نقطه از سطح زمين را كه در آنجا ميدان مغناطيسى زمين ، امتداد قائم دارد ، يك قطب مغناطيسى زمين نامند . و قطب را اهميتى است كه خاصيّت مغناطيسى در آن متمركز يا اشدّ است ؛ چنان كه استعمال قطب در موارد و موضوعات ديگر نيز مفيد همين معنى است . و نيز دانسته شد كه بنابر قاعدهء جذب و دفع قطبهاى مغناطيسى آن قطب مغناطيسى زمين را كه در نيمكرهء شمالى است بايد قطب جنوب مغناطيسى زمين خواند ؛ زيرا قطب شمال عقربه‌هاى مغناطيسى را جذب مىكند . لذا مىبينيد كه در كتب مربوطه مىگويند قطب شمال مغناطيسى در نزديكى جنوب جغرافيايى ، و قطب جنوب آن در نزديك قطب شمال جغرافيايى قرار دارد . و گاهى هم مراعات اين اصطلاح خاصّ نشده است و هر يك از قطب مغناطيسى به اسم قطب جغرافيايى هم جوارش نام برده شده است . و ديگر اينكه مقدار مختصّات جغرافيايى اين دو قطب مغناطيسى - أعنى مقدار طول و عرض جغرافيايى آن دو - در كتب مربوطه مختلف است و بر يك مقدار ثابت ضبط نشده است . ظاهرا اين اختلاف بايد به علّت نوسان ميدان قطب مغناطيسى زمين بوده باشد كه گفته آمد . غرض ما در اين تنبيه توجّه بيشتر به اين چند مطلب ياد شده دربارهء قطب مغناطيسى بوده است كه به رشتهء نوشته در آمده است . در مادّه « قطب‌نما » از لغت‌نامه آمده است : اساس علمى استفاده از قطب‌نما : ميدان مغناطيسى زمين ميدانى است كه اطراف كرهء زمين بدون وجود هر گونه آهن‌ربا يا جريان الكتريك وجود دارد . ميدان مغناطيسى زمين را مىتوان به ميدان يك آهن‌ربا تشبيه كرد كه قطب شمال در نزديكى قطب جنوب جغرافيايى ، و قطب جنوب آن در نزديكى قطب شمال جغرافيايى قرار دارد . مختصات جغرافيايى اين دو قطب عبارت‌اند از : عرض شمالى 70 ، طول غربى