حسن حسن زاده آملى

322

هزار و يك كلمه (فارسى)

سعادت طلب‌كردنى است از مؤمن و ملحد و مشرك و موحّد ، مخالفتى ظاهر نشده . بنابراين ، بايد گفت مهمترين مسأله كه بايد حل نمود اين مسأله است ، چون تمام افراد انسان تشنهء آنند . اما ساير مسائل در هر علم اختصاص به دستهء خاصى دارد يا آنكه تمام در راه تحصيل سعادت اكتساب مىشوند ، پس فهميدن معناى سعادت مهمتر است . فرق بين موجودات حيّه و غير حيّه فهميدن غايت هر موجود يا سعادت آنها مبتنى است كه فرق كلى بين اجناس آنها داده شود ، مخصوصا انسان كه بيشتر مورد توجه ماست از ساير موجودات امتياز پيدا كند . لذا از اين مسأله شروع مىكنيم كه موجود زنده و غير زنده چه فرق دارند . موجودات ذى حيات بر نبات و حيوان اطلاق مىشود و موجودات غير ذى حيات بر جمادات مانند معادن و غير آن . فرق اين دو از هم چيست يعنى مصدر حيات كه موجب نمو و تغذيه و توليد مثل در نبات و حيوان است از كجاست ؟ بسيارى از مردم در زمان قديم و امروز هم مىگويند : حيات همان كيفيت تركيب عناصر است . عقيدهء طبيعيين امروز اين است كه حيات از خواص تركيبى است موسوم به « پروتوپلاسما » ، زيرا كه خواص حياتى فقط در موجودى است كه از اين ماده تشكيل يافته و پروتوپلاسما تركيبى است از عناصر مختلفه و اين دوازده عنصر در آن حتمى الوجود است : كاربن ، ازت ، گوگرد ، هيدروژن ، اكسيژن ، فسفر ، كلر ، پوتاسيوم ، سوديوم ، مانيزيوم ، كالسيوم ، آهن . بعضى مواد ديگر مانند : سيليسيوم ، يد ، آلومينيوم ، برم ، مس گاهى يا در بعضى سلولها پيدا مىشود . و مىگويند از خواص پروتوپلاسما اين است كه اگر مجاور با موادى شود كه مناسب و مستعد تغيير كردن باشد آن را به صورت خود در مىآورد و اين گونه مواد ، غذا براى او مىشوند و بالعكس ، بعضى مواد كه ممكن نيست به صورت او درآيد طرد مىكند . و نيز از خواص اين منشأ حياتى ازدياد و تكثّر است