حسن حسن زاده آملى
9
هزار و يك كلمه (فارسى)
مرحوم خلد آشيان عالم نحرير فخر المجتهدين و سند العارفين حاج ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى نزيل قم كه از اكابر تلامذه و تربيتيافتگان مرحوم آخوند ملا حسينقلى همدانى بود ، رابطه و مكاتبه داشته . انتهى راقم در عصر روز چهارشنبه بيست و يكم شعبان يكهزار و سيصد و هشتاد و هشت هجرى قمرى مطابق 22 / 8 / 1348 ه ش ، در قم به حضور شريف جناب استاد علامه طباطبائى ( روحى فداه ) تشرف حاصل كرده بودم و پس از پارهاى از عرض حال خودم به محضر انورش از ميرزا جواد آقاى ملكى سخن به ميان آوردم . جناب استاد علامه ( رضوان اللّه تعالى عليه ) فرمودند : آقا ايشان دستور العملى براى مرحوم آقا شيخ محمد حسين كمپانى ، استاد ما ، نوشته است . و مرحوم آقاى شيخ محمد حسين كمپانى در دادن اين دستور العمل به ديگران خيلى ضنين بود ، از روى آن يك نسخه بنده برداشتم ، و يكى هم آقاى شيخ على محمد بروجردى كه فعلا در بروجرد است و آقاى آنجاست و از اخيار است . اين نسخه دستور العمل تمام دستوراتى بود كه مرحوم ميرزا جواد آقاى ملكى از مرحوم آخوند داشته بودند . عرض كردم مراد حضرتعالى از آخوند كيست ؟ فرمود : آخوند ملا حسينقلى همدانى ( رضوان الله عليه ) عرض كردم : عجب ، مرحوم آقاى ميرزا جواد آقا ايشان را ادراك كردند ؟ ! فرمودند : ايشان چهارده سال در محضر مرحوم آخوند بود . عرض كردم : آقا من مىپنداشتم ايشان از شاگردان مرحوم آقاى قاضى است ( حاج ميرزا على آقاى قاضى مذكور ) . فرمود : نه خير ، آقاى قاضى شاگرد شاگرد است ؛ يعنى از شاگردان مرحوم آخوند استفاده كرد اگرچه اواخر عمر مرحوم آخوند را درك كرده ، ولى از او استفاده نكرده است . آنگاه جناب استاد علامه طباطبائى ( قدس سرّه ) اين مطلب را از استادش جناب قاضى ياد شده نقل كرد كه : مرحوم قاضى فرمود : من كه به نجف تشرف حاصل كردم روزى در معبرى آخوندى را ديدم شبيه آدمى كه اختلال حواس دارد و مشاعر او درست كار نمىكند