و حقيقت امر در وصف و تعريفش چنان است كه عارف رومى گفته است : در نيابد حال پخته هيچ خام * پس سخن كوتاه بايد والسلام دانش‌آموزان عزيز و دانشجويان گرامى اين مجمع عظيم فرهنگى ، امروز روز معلّم است سخنى از استاد ديگرم حكيم متأله و شاعر مفلق جناب آقاى ميرزا مهدى إلهى قمشه‌اى ( روحى له الفداء ) به يادگار دارم ، و آن اين كه در جلسه درسى به من فرمود : شما خير مىبينيد . من عرض كردم : إلهى آمين ، و لكن حضرتعالى از چه روى اين بشارت را به داعى مىفرماييد ؟ فرمود از اين كه شما را نسبت به اساتيدت بسيار مؤدّب مىبينم . شما عزيزان به استادان خودتان احترام بگذاريد تا خير ببينيد . روز معلّم است ، اى جناب معلّم ، هر اثرى نمودار دارايى مؤثرش است ، به تعبير منطق وحى قرآن كريم : قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ . هر كس فعل و عمل او ، گفتار و كردار او ، قلم و درس و بحث و سيرت او ، آيت و نشانه او ، و نمودار دارايى اوست . شاگرد مثال استادش است . شاگرد بيانگر حالات و اخلاق و آداب استادش است . شاگرد از استادش رنگ مىگيرد . به قول خواجه عبد الله انصارى : إلهى دود از آتش چنان نشان ندهد و خاك از باد كه ظاهر از باطن و شاگرد از استاد . در قرآن مجيد اثر هر كس به شاكله و آيت تعبير شده است . اثر هر كس شاكله او يعنى هم‌شكل و شبيه و مانند اوست . و آيت اوست يعنى رسم و نشانه اوست . كلمات وجودى نظام هستى و وحدت صنع آن مطلقا آيات الهىاند . در حدود سيصد و هشتاد آيات قرآنى مشتمل بر كلمات آيت و آيتين و آيات‌اند در آنها دقت بسزا بفرماييد . أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها . « 1 » معلّم مظهر اسم شريف محيى است كه نفوس مستعدّه را به آب حيات علم

--> ( 1 ) - سورهء محمد ، آيهء 48 .