حسن حسن زاده آملى

487

هزار و يك كلمه (فارسى)

مىگساران بر اثر افراط در مىگسارى پدر از دو ديده نابينا شده‌اند ، و همچنين مفاسد بسيار ديگر كه أمّ الخبائث است ؛ و لكن چون شرع انور خوردن آن را حرام فرمود ، و « الإنسان حريص على ما منع » آن را مىخورند ، و اگر به فرض شرع مقدس خوردن اين‌چنين چيز را واجب مىفرمود فقط همين ما آخوندهاى بيچاره مىبايستى آن را بخوريم » . به موضوع بحث برگرديم : ما اگر به مصالح و مفاسد و مضار احكام شرع از حلال و حرام و غيرهما پى برده‌ايم فبها و نعمت ، و اگر پى نبرده‌ايم باز هم آمنّا و سلّمنا و صدّقنا ، زيرا كه منطق وحى است و حق محض و صدق صرف است ، زيرا همان دستى كه عالم و آدم را بدين حسن صنعت و زيبايى آفريده است چنان كه در نظام خلقت يك ميكرون اعوجاج و انحراف يافت نمىشود و گرنه هرج و مرج بدان روى مىآورد ، همان دست براى ما اين كتاب را به نام قرآن و اين احكام را نوشته است و نگاشته است و در كنار ما گذاشته است تا با داشتن اين دستور العمل و برنامه انسان‌ساز و اين منطق وحى ، تكامل انسانى تحصيل كنيم و صاحب مدينه فاضله باشيم اين حقيقت امرى است كه من به نور برهان و عرفان بدان ايمان و اذعان دارم . خلاصه عرائض ما در پاسخ اين پرسش اين‌كه فلسفه علم به حقايق اشياء به قدر طاقت بشرى است ، و آن را به انحاء گوناگون تعريف كرده‌اند و همه حق‌اند هرچند كه فيلسوفى در صورت فيزيكى تحقيق مىكند ، و ديگرى در معناى متافيزيكى ؛ و بالأخره همه درباره كلمات وجودى نظام هستى و متكلّم آنها در بحث و فحص‌اند و هدف همه علم به حقايق اشياء است و علم مغتنم و محترم است ، اگرچه الهى به مادّى مثلا مىگويد : فقط در اين حدّ توقف نكن و بالا بيا ، كه حق هم با إلهى است . س 5 : جنابعالى با توجّه به انسى كه با ادبيّات و شعر داريد ، بفرماييد به چه سبكى شعر مىسراييد ، و تاكنون چه آثارى را در اين مورد به چاپ رسانده‌ايد ؟ . ج : سبك اشعارم اعمّ از غزليات و قصائد و رباعيّات و دوبيتيها و ترجيع‌بند و غيرها به همان سبك و بحور عروضى اشعار شعراى پيشين ما است ، اگرچه