حسن حسن زاده آملى
463
هزار و يك كلمه (فارسى)
پارچهاش بايد چنين و چنان باشد ، اين دفترچه دين اين چرخ است ، دستوراتش بايد در متن چرخ پياده شود تا چرخ سالم بماند و خراب نشود ؛ همچنين آن دست مبارك و تبارك الله احسن الخالقين كه اين صنع شگفت انسان را آفريد كتابى براى نگهدارى اين صنعت به نام قرآن در كنارش گذاشت ، دستورات اين كتاب بايد در متن افعال و احوال انسان و اجتماع او پياده شود تا حيات انسانى به دست آورد و صاحب مدينه فاضله گردد . من در يكى از نوشتههايم درباره ديندارى خودم به عنوان و أمّا بنعمة ربك فحدّث گفتهام كه الحمد للّه دينداريم به تقليد از پدر و مادر و آباء و اجداد و طايفه و اجتماع نيست بلكه با نور عرفان و برهان ديندار شدهام . دراينباره در دفتر دل ، يكى از آثار منظومم ، گفتهام : امامى مذهبم از لطف سبحان * به قرآن و به عرفان و به برهان من و ديندارى از تقليد هيهات * برون آ از دعابات و خيالات خداوندم يكى گنجينه صدر * ببخشوده است رخشندهتر از بدر در اين گنجينه عرفانست و برهان * در اين گنجينه اخبار است و قرآن چو تقليد است يك نوع گدايى * نزيبد با چنين لطف خدايى شبى در محضر انور استاد علامه طباطبائى قدّس سرّه الشريف در قم تشرّف داشتهايم كه روز قبلش در تهران با دانشمندانى از آن جمله آقاى كربن فرانسوى ، جلسه مذاكره علمى داشتند ، براى ما حكايت فرمود كه امروز در آن جلسه تهران ، مهمان بزرگوارى داشتهايم ، اين مهمان فرانسوى و مسلمان و از اماميه بوده است ، از زبان مترجمش اظهار داشت كه مسلمانم و شيعه اثنا عشرى هستم و به سرّ اماميّه اعتقاد دارم . استاد طباطبائى فرمودند : من پرسيدم كه آيا تبار و دودمان آقا در پاريس از طايفه اماميّهاند ؟ در جوابم گفت : خير ، من به مطالعه كتب اديان و مذاهب و ملل و نحل و تحقيقات شخصى خودم به دين اسلام رسيدهام و مسلمان شدم و از اسلام به اماميه و مذهب جعفرى كه حتى به سرّ اماميّه هم معترف و معتقدم .