حسن حسن زاده آملى
437
هزار و يك كلمه (فارسى)
جناب خواجهء طوسى در كتاب نقد المحصّل آورده كه در مورد اين مسئله بحث و جدل به حدى بود كه اگر كسى از علما ، قائل به قديم بودن قرآن و كلام اللّه نبود او را تازيانه مىزدند ، به دار مىآويختند و گردن مىزدند . « 1 » قوشجى در شرح تجريد از طايفهاى از حضرات عامه نقل مىكند : آنها به طورى در اين باره اغراق مىكردند كه مىگفتند حتى كاغذ و مركّب و جلد قرآن هم قديم است . « 2 » خوب مگر با اين حرفها دين الهى خدشه مىپذيرد ، دين الهى فوق اين حرفهاست . و ما در تعليقاتى كه بر كتاب كشف المراد داريم ، فرمايشى از استادمان ، مرحوم آقاى شعرانى نقل كرديم ؛ ايشان فرمودند : اين آقايان خواستند از قرآن تجليل كنند و خيال كردند كه اسم قديم موجب بزرگداشت قرآن است . ما هم به دنبال فرموده ايشان اضافه كرديم كه : نظر اين آقايان از كلمهء قديم چيست ؟ اگر مىخواهند بگويند علم الهى و محتواى قرآن و حقيقت قرآن ، قديم است ، كسى در اين اختلاف ندارد ، خداوند ذاتش قديم است و صفاتش هم عين ذاتش هست و قديم است . در اين مطلب جاى قال و قيل نيست . و اگر مىگويند اين قرآنى كه بر خاتم انبيا صلّى اللّه عليه و آله نازل شده است ، اين قديم است ، ولى ظاهر خود قرآن اين است كه قديم نيست بلكه در سال و ماه و روز و شب خاصى بر جان پاك پيغمبر اكرم ( ص ) نازل شده است : إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ؛ « 3 » إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ ؛ « 4 » شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ « 5 » . آخر شما مگر اهل قرآن نيستيد ؟ اولين مفسّر قرآن ، خود قرآن است . ( كتاب اللّه ينطق بعضه ببعض
--> ( 1 ) - شوراق الالهام ، چاپ سنگى ، ج 2 ، صفحهء آخر ، به نقل از نقد المحصل . ( 2 ) - كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد ، علامه حلّى ، تصحيح و تعليق و مقدمه نگارنده ( قم ، مؤسسه انتشارات اسلامى ، 1407 ق ) بخش تعليقات ، ص 567 به نقل از شرح قوشچى بر تجريد الاعتقاد . ( 3 ) - قدر ( 97 ) : 1 . ( 4 ) - دخان ( 44 ) : 3 . ( 5 ) - بقره ( 2 ) : 3 .