ظاهرى ، اين طريق اخيار است . ديگر طريق اصحاب مجاهدات و رياضيات به تبديل اخلاق و تزكيه نفس و تصفيه قلب و تحليه روح و سعى در آنچه به عمارت باطن تعلق دارد ، اين طريق ابرار است . ديگر طريق سائرين الى اللّه و طائرين باللّه ، اين طريق نظّار است . اين نظار عارفان باللّه‌اند . شيخ بزرگوار ابن سينا در فصل دوم نمط نهم اشارات فرمايد : آنكه از متاع و طيّبات دنيا رو گردانيد مخصوص به اسم زاهد است . و آنكه بر نفل عبادت از قيام و صيام و مانند آنها مواظب است مخصوص به اسم عابد است . و آنكه فكر خود را به قدس جبروت منصرف گردانيده است كه شروق نور حق را در سرّ خود مستديم است عارف است . و در فصل 27 نمط رابع گويد : « و لا اشارة اليه ( يعنى الى اللّه ) الّا بصريح العرفان العقلى » . اين عرفان عقلى شهود است . و در فصل نهم نمط هفتم فرمايد : « كمال الجوهر العاقل أن تتمثل فيه جليّة الحق الاوّل قدر ما يمكنه ان ينال منه ببهائه الذى يخصّه » . اين كلمات عرشى انوارىاند كه آنها را از مشكوة ولايت و مصباح نبوّت استضائه كرده‌اند . امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : العارف اذا خرج من الدنيا لم يجده السائق و الشهيد فى القيمة ، و لا رضوان الجنّة فى الجنّة ، و لا مالك النّار فى النّار . قيل و اين يقعد العارف ؟ قال عليه السّلام : فى مقعد صدق عند مليك مقتدر . امام صادق عليه السّلام فرمود : « نورنا من نور ربنا كشعاع الشمس من الشمس » . و هم فرمود : « ان روح المؤمن اشدّ اتصالا بروح الله من اتّصال شعاع الشمس بها » . و امام باقر عليه السّلام در بيان آيه مباركه و سقيهم ربهم شرابا طهورا فرموده است : « يطهّرهم عن كل شيئ سوى اللّه اذ الاطاهر من تدنّس بشىء من الأكوان الّا اللّه » . عارف شبلى از اينجا گفته است : « ما فى الجنّة احد سوى اللّه » يعنى در بهشت جز خدا نيست .