حسن حسن زاده آملى

32

هزار و يك كلمه (فارسى)

استقبال ارباب عقول قرار گرفته است و مكرر به حليت طبع متحلّي و متجلّى شده است . غرض اين‌كه ملا سعد تفتازانى در شرح مقاصد در انتساب تجريد الاعتقاد به خواجه ترديد نموده است . در مبحث ماهيت به شرط شىء و به شرط لا شىء و لا به شرط شرح مقاصد ، رأى خواجه را در شرح اشارات مناقض با تجريد الاعتقاد پنداشته است ، و بر اين پندار نادرست گفته است : « . . . أورد هذا الكلام في كتاب التجريد على وجه يشهد بأنه ليس من تصانيفه . . . » ؛ و پس از نقل عبارتى از شرح خواجه بر اشارات باز گويد : « . . . و فيه شهادة صادقة بمارمي به التجريد من أنه ليس من تصانيفه مع جلالة قدره عن أن ينسب إلى غيره » ( ج 1 - ط 1 تركيه - ص 102 ) . و نيز بدين‌گونه ترديد در جلد دوم آن گويد : « . . . و ان شئت فانظر في كتاب التجريد المنسوب إلى الحكيم . . . » ( ط ياد شده - ص 287 ) . اين متمسك به ذيل ولايت : « حسن حسن‌زاده آملى » گويد : سبب اين ترديد و دغدغه تفتازانى در انتساب تجريد الاعتقاد بخواجه طوسى همانست كه در مقدمه كشف المراد به تصحيح و تعليق ياد شده گفته‌ام : . . . فاقول لك قاطعا : ليس هذا إلّا لمكان فصول الإمامة فيه . . . و انت ترى مؤلف الشرح القديم العامي الاصبهاني يصف التجريد أولا ثم يعزّي المحقق الطوسي إلى العدول عن سمت الاستقامة في مباحث الإمامة . . . ( ص 11 ) فتدبّر . كلمهء 219 اين كلمه نامه‌اى است كه به دلداده‌اى آزاده - درود بر روانش - فرستاده‌ايم : به نام داور يكتا چندى است كه اين شوريده در بىتابى و آشفتگى به سر مىبرد ، از اين روى بر سر آن شد كه دست به كارى زند تا آرام گيرد ، چاره‌اى يا بهانه‌اى جز سياه كردن روى برگه سپيد نديد . آرى چگونه پريشان نباشد كسى كه چهل و سه بهار از او بگذشت و هنوز از خود نگذشت . خرسند آن‌كه در آغاز زندگانيش بيدار