حسن حسن زاده آملى

279

هزار و يك كلمه (فارسى)

چيز را دربر دارد - از ملك و دولت و ثروت و علم و عزّت - هركس مخالفت كند ، مفسد است . سيم از صفت زشت منافقين آن است كه مؤمنين را سفيه مىدانند ، چون گمان مىكنند انسان در دنيا براى لذت بردن و خوشگذرانى آمده است و هركس همّ خود را در غير آن صرف كند ، احمق است ، چون چشم از منافع خود بىجهت پوشيده است و رنج عبادت را عبث براى خود اختيار كرده و حضرت امام جعفر صادق عليه السلام فرموده : « العقل ما عبد به الرحمن و اكتسب به الجنان » يعنى عقل آن است كه به سبب آن خداوند را عبادت و بهشت را تحصيل كنند و در بين حكما حتى آنها كه دهرى و طبيعى بوده‌اند كسى نگفته انسان بايد تمام به دنبال شهوات برود ، بلكه همهء آنها سخاوت وجود و عفت و شجاعت و خدمت به بنى نوع انسان و تحمل رنج شخصى براى راحت ديگران و جهاد براى حفظ وطن و همنوعان را ممدوح مىشمارند و هركس كه غير اين‌طور باشد مذمت مىكنند . بلى ابيقورس حكيم يونانى كه منكر حشر و بقاى نفوس بود گفته : انسان بايد در دنيا لذايذ را تحصيل كند و سعادت آن كس بيشتر است كه لذت بيشتر برده ، منتهى لذت دو قسم است : لذت جسمانى و لذت عقلى ، پس سخاوت و شجاعت براى كسى خوب است كه از آن عمل لذت ببرد ، اما بخيل و جبان اگر مال ببخشند يا در جهاد كوشش كنند عمل زشتى مرتكب شده‌اند چون بر خلاف لذت شخصى عمل كرده‌اند ، پس هركس هر عملى كه به نظرش خوش آيد و از آن لذت ببرد بايد آن عمل را مرتكب شود تا از آن لذت ببرد و گرنه از سعادت خود كاسته ، اين است مذهب ابيقورس و هميشه منفور عقلا بوده است ، اگرچه در معنى جمعى اراذل و اوباش و مردم پست‌فطرت كه از مقام حيوانيت تجاوز نكرده طرفدار اين مذهب هستند و به مخالفين خود لبخند مىزنند . عاقبت وخيم اين صفت آن است كه خداوند حكم به سفاهت آنها فرموده كه « أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهاءُ » زيرا كه نفع عاجل را بر سعادت دائمى اخروى ترجيح مىدهند و براى خوشگذرانى موقتى عذاب دائم را قبول مىكنند .