حسن حسن زاده آملى

245

هزار و يك كلمه (فارسى)

اختلاف قرائت در زمان پيغمبر نيز بود و آنحضرت تجويز فرمود و دلسوزى عثمان بيش از حضرت پيغمبر بىمورد بوده است و اختلاف قرائت ائمه ( ع ) را با ساير قراآت در فصل بعد ذكر خواهيم نمود انشا الله تعالى . فصل 4 در اختلاف قرآت بايد دانست كه در رسم الخط نقطه و حركات نمىگذاشتند و گاهى در نوشتن الف را اسقاط مىكردند مثلا ملك و مالك را يك طور مىنوشتند يعنى به صورت ملك و در اين صورت ممكن بود ملك يوم الدين يا مالك يوم الدين يا ملك يوم الدين قرائت كرد و همچنين خاتم النبيين يا خاتم النبين بفتح يا كسر تاء و از اين قبيل بسيار است و اين اختلافات موجب اختلاف قرائت در قرآن گرديده علاوه بر اينكه كاتبين هرچه دقت كنند ممكن است در بعضى كلمات سهوى پيدا شده كه بعد از مقابله و دقت نيز ملتفت آن نشده باشند و آن سهو در بعضى قرآن‌ها مانده باشد و موجب اختلاف قرائت شده مثلا در آيه 101 از سوره برائت در قرائت ابن كثير و أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ است و در قرائت ديگران جنات تجرى تحتها بحذف من و علتش اين است كه در مصحف مكى با من بود و ساير مصاحف بىمن و البته كاتب يكى را سهو كرده و با اينكه آنچه قرآن بان نازل شده واقعا يك قرائت بيش نيست و ليكن حفظ آن يكى و تعيين آن تقريبا محال است ، انسان خالى از سهو نيست هرچه دقت كند لذا بايد تمام اين قراآت جائز باشد و عمل به تمام آنها صحيح و خداوند تكليف محال به بندگان نمىفرمايد و اين اختلاف غالبا موجب اختلاف در معنى نيست چه مالك يوم الدين و چه ملك يوم الدين هر دو در معنى متقاربند ولى اگر اختيار مسلمين دست ائمه معصومين بود همين اندازه اختلاف را نيز برمىداشتند و قرآن را انطور كه نازل شده بود تمام مردم قرائت مىكردند چون سهو و خطا بر معصوم روا نيست اما چون اختيار مسلمين دست ديگران بود اگر ائمه قرائت خويش را كه قرائت حقيقى انتشار مىدادند جمعى قبول نمىكردند و