يكى از نيم جرعه گشت صادق * يكى از يك صراحى گشته عاشق يكى ديگر فرو برده به يك بار * خم و خمخانه و ساقى و مىخوار كشيده جمله و مانده دهن باز * ز هى دريا دل رند سرافراز در آشاميده هستى را بيكبار * فراغت يافته ز اقرار و انكار حديث آن قدوهء عالميان را در اقسام قلب زينت و زيور اين گرامى نامه قرار دهيم : القلوب ثلاثة : قلب منكوس لا يعى شيئا من الخير و هو قلب الكافر ، و قلب فيه نكتة سوداء فالخير و الشرّ فيه يعتلجان فأيّهما كانت منه غلب عليه ، و قلب مفتوح فيه مصابيح تزهر و لا يطفأ نوره الى يوم القيمة و هو قلب المؤمن ( اصول كافى ج 2 ص 309 ) ترجمه حديث شريف باختصار اينكه : دلها سه گونه‌اند : دل سرنگون كه هيچ خيرى را نگاه نمىدارد و آن دل كافر است ، و دلى كه در آن خجكى ( نقطه‌اى ) سياه است خير و شرّ در آن در كشتى و كشمكش‌اند پس هركدام از آن دو شده است همان بر وى چيره خواهد شد ؛ و دلى كه گشوده است ، در آن چراغهايى مىدرخشند و تا روز رستاخيز خاموش نمىشوند و آن دل مؤمن است . دل بينا مىبايد تا دربارهء دل سخن بگويد اين كوردل چه بگويد . خداوند متعال توفيق تحصيل قلب سليم مرحمت بفرمايد كه يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ در پيش داريم . در خاتمه با عرض معذرت خواهش مىكنم دست از دلم بردار و دل به دست صاحبدلى بسپار . قم حسن حسن‌زاده آملى 11 صفر 1396 ه - 23 / 11 / 1354