حسن حسن زاده آملى

123

هزار و يك كلمه (فارسى)

بابويه ، ضعيف كذاب ، روى عنه تفسيرا يرويه عن رجلين مجهولين احدهما يعرف بيوسف بن محمد بن زياد ، و الآخر على بن محمد بن يسار عن ابيهما عن ابى الحسن الثالث ( الإمام العسكرى ) عليه السلام ، و التفسير موضوع عن سهل الديباجى ( سهل بن احمد الديباجى ) عن ابيه باحاديث من هذه المناكير ( ص 125 و 126 ط 1 - چاپ سنگى ) . بدان كه ابن شهر آشوب ( محمد بن على بن شهر آشوب مازندرانى متوفى 588 ه ) در معالم العلماء فرمايد : « الحسن بن خالد البرقى اخو محمد بن خالد ، من كتبه : تفسير العسكرى من املاء الامام عليه السلام ، مائة و عشرون مجلدة » ( ص 34 ط نجف ) . معالم العلماء تتمه فهرست شيخ الطائفه الامامية ابو جعفر طوسى است كه در فهرست كتب شيعه و اسماء مصنّفين آنان نوشته است . غرضم از نقل قول صاحب معالم العلماء اين است كه اين تفسير مشهور منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام با آن‌كه در معالم العلماء ذكر شده است اشتباه نشود . راقم از آن صد و بيست مجلّد مذكور در معالم العلماء هيچ آگاهى ندارد ، اما اين تفسير مختلق منسوب به امام عسكرى عليه السلام در طهران در زمان ناصر الدين شاه در سنه 1268 ه در يك مجلد چاپ سنگى به قطع وزيرى در سيصد و نه صفحه ( 309 ) به طبع رسيده است ، و نسخه‌هاى خطّى آن نيز يافت مىشود ، و نسخه‌اى مخطوط از آن و نسخه‌اى مطبوع از آن در كتابخانه محقّر اين حقير موجود است . در اين موضوع جناب مير محمد باقر معروف به داماد در كتاب بسيار گرانقدرش شارع النجات تحقيقى بسزا دارد كه فرمود : در اصول اخبار اهل البيت عليهم السلام وارد است كه در زمان حرب معاويه ، زمين نجو امير المؤمنين على عليه السلام را ابتلاع نموده است ، و در تفسير مشهور عسكرى كه به مولاى ما صاحب العسكر عليه السلام منسوب است حديثى مطوّل