دومى است چه آن ابدى است به خلاف اين كه منقطع است . رسول و نبى از اسماء اللّه نيستند ولى ، ولى از اسماء اللّه است ، لذا ولايت منقطع نمىگردد به خلاف رسالت و نبوت . يوسف صديق عليه السّلام فرمود : فاطِرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ « 1 » و حكم بتى الهى اين كه ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ « 2 » ، پس چون رسالت و نبوت از صفات كونيه زمانيه‌اند به انقطاع زمان نبوت و رسالت قطع مىشوند به خلاف ولايت كه از صفات الهيه است و حق سبحانه در وصف خودش فرمود : هُوَ الْوَلِيُّ الْحَمِيدُ « 3 » پس قرآن فرقان به تنهائى در اثبات وجوب وجود انسان كامل ولى در نشئه عنصرى على الدوام كافى است و روايات و صحف علميه معاضد آنند بلكه از بطنان آن فائض‌اند . چون در معنى ولى و نبى و رسول تدبر شود ، ظاهر گردد كه معطى نبوت و رسالت اسم ظاهر است كه احكامشان متعلق به تجليه است ، و معطى ولايت اسم باطن است كه مفيد تحليه است و هر چيزى را علامت است و علامت سفراى الهى ولايت است . و چون ولايت شامل رسالت و نبوت تشريعى و نبوت عامه غير تشريعى مىباشد ، از آن به فلك محيط عام تعبير شده است چنان كه در فص عزيز عزيرى فصوص الحكم فرموده است : و اعلم انّ الولاية هى الفلك المحيط العام و لهذا لم ينقطع و لها الانباء العام ، و اما نبوة التشريع و الرسالة فمنقطعة و فى

--> ( 1 ) يوسف / 104 . ( 2 ) نحل / 99 . ( 3 ) شورى / 29 .