موضوع شريف رساله ، هدايايى كه برخى از نتايج بحث است ، اهداء مىنماييم . ان الهدايا على مقدار مهديها . انسان ، يك حقيقت ممتد از فرش تا عرش است كه : ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ ، مرتبهء نازله او بدن اوست كه در اين نشئه ، بدن عنصرى اوست كه با همين وصف عنوانى بدن در حقيقت روح متجسد است ، و ان شئت قلت : گوهرى جسمانى است ، كه به اوصاف جسم چون شكل و صورت و كيفيّت و كميّت و غيرها متّصف است . روح او گوهرى نورانى است ، كه از مشاين طبيعت منزّه است ، و آن را مراتب تجرّد برزخى و عقلانى و فوق تجرد عقلانى است كه حدّ يقف ندارد و در هر مرتبه حكمى خاص دارد و در عين حال احكام همه مراتب ، ظهور اطوار وجودى اوست ، ما لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقاراً وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً . مرتبهء نازله آن محاكى مرتبه عاليه اوست ، چنان كه در سلسلهء طوليهء وجود هر دانى ظلّ عالى است و نشئه اولى ، مثال نشئه اخرى است . وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ از صادق آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مأثور است كه : انّ اللّه عزّ و جلّ خلق ملكه على مثال ملكوته ، و اسّس ملكوته على مثال جبروته ليستدل بملكه على ملكوته و بملكوته على جبروته . بدن عنصرى از عالم طبيعت است كه هميشه در تجدّد است و صورت عالم طبيعت لا ينقطع تبديل مىشود چه آسمانها و چه زمينها ، زيرا كه طبيعت مبدأ قريب حركت است و علّت حركت بايد متجدّد باشد ؛ چنان كه در حكمت متعاليه مبرهن است كه : الحجة العمدة على الحركة فى الجوهر هى انّ