باشد ، تعبير به تجسّم اعمال و يا تجسّد اعمال و يا تمثّل اعمال مىگردد ، و تعبيرات ديگر نيز دارد ، پس ملكات اين اعراض را كه اعمال و حركات ما باشند ، با خود مىبريم كه « لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى » « 6 » پس در حقيقت و واقع علم و عمل جوهرند نه عرض ، و همانطور كه عقل و عاقل و معقول اتّحاد وجودى دارند ، عمل و عامل نيز اين چنين است ؛ يعنى هم علم و عالم و معلوم يك وجود است ، و هم عمل و عامل و معمول . اين عرضها نقل شد لون دگر * حشر هر فانى بود كون دگر وقت محشر هر عرض را صورتى است * صورت هريك عرض را رؤيتى است بنابراين قيامت همه قيام كرده است و حساب همه رسيده و نامهء أعمال هر كس به دست او داده شد ، و يا بر گردن او آويخته است . من مىدانم كه در صحيفهء وجودم چه چيزها نوشته‌ام ، و در مزرعهء جانم چه تخمها كاشته‌ام ، و چه‌كاره‌ام . رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله و سلم به قيس بن عاصم فرمود : « انه لا بد لك من قرين يدفن معك و هو حىّ ، و تدفن معه و انت ميت . فان كان كريما اكرمك و ان كان لئيما أسلمك ، ثم لا يحشر الا معك و لا تحشر الا معه ، و لا تسأل الا عنه ، فلا تجعله الا صالحا ، فانه إن صلح آنست به ، و ان فسد لا تستوحش إلا منه و هو فعلك » . فرمود قرينى با تو دفن مىشود كه حى است و محشور نمىشوى مگر با او ، و تو مسئول آنى ، پس آن را جز صالح قرار مده كه اگر صالح باشد ، با او انس مىگيرى ، و اگر فاسد باشد ، وحشت نمىكنى مگر از وى ، و آن قرين فعل تو است . عرض كرده‌ايم كه انسان زرع و زارع و مزرعه خود است ، التفات بفرمائيد حضرت ولى اللّه اعظم جناب وصّى امام امير المؤمنين على عليه - السلام به يكى از شاگردان بزرگش كميل كامل سلام اللّه عليه كلامى دارد

--> ( 6 ) . نجم / 40 .