در اين رساله بدين مسائل اشاراتى لطيف دارد . تعليقه 18 به براهين قطعيه قوه خيال را تجرد برزخى است و كارخانه صورتگرى انسان است كه جبلى او محاكات است ذلك تقدير العزيز العليم ، و به حكم تطابق كونين آدم و عالم را عوالم ثلاثه شهود مطلق و برزخ و غيب مطلق است كه عوالم حس و مثال و عقل اند و هر يك را لوازم و آثار خاص فعليت آنها است . از نبى خاتم صلى الله عليه و آله مروى است كه ، و سجد لك سوادى و خيالى و فؤادى « 1 » ، و از امام به حق ، ناطق كشاف حقائق ، جعفر بن محمد صادق عليه السلام روايت است كه : ان الله تعالى خلق الملك على مثال ملكوته و اسس ملكوته على مثال جبروته ليستدل بملكه على ملكوته و بملكوته على جبروته « 2 » دهدار ، در اين وجيزه گويد « : از جمله ضروريات دانستن ، اين است كه هر فعلى و عملى صورتى دارد و در عالم برزخ كه آن فعل بر آن صورت بر فاعلش ظاهر مىشود بعد از انتقال او به عالم برزخ و جزاء همين است كه « انما هى اعمالكم ترد عليكم ، و جزاء بما كانوا يعملون ، والناس مجزيون باعمالهم » . و نيز بايد دانست كه علم انسان مشخص روح او است و عملش مشخص بدن او در نشأه اخروى ، پس هر كه به صورت علم و

--> ( 1 ) دعاى سجده ليله نيمه شعبان . ( 2 ) ص 375 ، انسان كامل نسفى .