[ تقديم ] بسم الله الرحمن الرحيم از عدم نمودار محمد دهدار به عزيزان و برادران دينى كه سؤال نموده اند كه اختلاف عقائد در مسئله اختيار و جبر و قدر به مرتبه اى رسيده كه بعضى انسان را در فعل خود چون جماد مى دانند در حركت ، و بعضى او را خالق فعل خود مى گويند پس اگر تحريرى كه موجب درستى اعتقاد شود به حصول پيوند دهمگنان را فائده بسيار خواهد بود . و پوشيده نماند كه در اخبار نبوى صلى الله عليه و آله وارد است كه « : اذا ذكر القدر فأمسكوا » الحديث . تعليقه 1 و از باب مدينه علم عليه السلام آمده كه فرمودند در جواب سائل از قدر كه بحر عميق فلا تلجوه ، طريق مظلم فلا تسلكوه . تعليقه 2 و امثال اين اخبار بسيار است بواسطه ضعف و نارسايى عقول در ادراك اين مسئله ، لكن چون سؤال كردند جواب ضرور است تا از آن جمله نباشد كه « الجمه لله يوم القيمه بلجام من النار » . تعليقه 3 و تحقيق اين مسئله موقوف است به ذكر مقدمه چند والله العاصم والموفق : مقدمه اولى : در اخبار آمده كه اول چيزى كه الله تعالى آفريده عقل بود ، پس