كه پيشترك از نلّينو نقل كرده‌ايم كه : المدارات عند العرب هى الدوائر المتوازية لدائرة معدل النهار . و نيز خواجه در تذكره در تعريف دائره افق گويد : دائرة الافق هى العظيمة الفاصلة بين الظاهر و الخفىّ من الفلك . ملّا عبد العلى بيرجندى در شرح آن گويد : اعلم أن الافق الحقيقى ينصّف كرة العالم . . . . خواجه استاد الكل فى الكل است و بيرجندى عالم خرّيت در صناعت هيأت و فنون رياضى است ، هر يك مجموع عالم جسمانى را نسبت به زمين و اهل آن تعبير به « كرة العالم » كرده است ، چنان‌كه ايشان و ديگر اساطين و اساتيد متبحّر در علوم رياضى از آن تعبير به فلك هم مىكنند ، و هر يك از دوائر عظام و مدارات كواكب را فلك مىنامند . شواهد در اين موضوع بسيار است و بدانچه نقل كرده‌ايم كفايت است . اين تصريحات و اشارات موجب زيادت تبصر و انتباه طالب كمال در معرفت به موضوع علم شريف هيأت ، و مسائل قويم متفرع بر آن ، و سبب آگاهى وى به تفوّه آراى فائل خواهد بود .