و نيز فلك به مجموع هيأت عالم جسمانى به نسبت با ما اطلاق شده است و مفاد حديث امام ابو الحسن الرضا عليه السّلام است : علمت أن لهذا البنيان بانيا فأقررت به مع ما أرى من دوران الفلك بقدرته . . . . « 1 » و اين هيأت مجموع عالم جسمانى را كره عالم جسمانى نيز گويند . و از ارباب لوح و قلم به نظم و نثر از آن تعبير به خيمه و كلّه و خيمه افلاك و خيمه معلّق و خيمه نيلگون و خيمه پيروزه‌گون و خيمه فيروزه تعبير به تشبيه شده است و وجه تشبيه روشن است . از اين خيمه در لسان روايت تعبير به قبّه شده است و خيمه و قبه خيلى با هم شبيه‌اند . يعنى فلك كه مجموع هيأت عالم جسمانى به نسبت با ما مراد است چون گنبدى بر روى زمين نمايد . در روايت از دائره نصف النهار تعبير به وسط قبه گرديده است كه چون شمس از وسط قبه زائل شده است وقت نماز ظهر فرا رسيده است . چنان‌كه شيخ مفيد در كتاب اختصاص باسنادش از ابو الصبّاح كنانى از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه : فانها - اى الشمس - إذا صارت فى وسط القبّة و ارتفع النهار ركدت قبل الزوال ، فإذا صارت بحذاء العرش ركدت و سجدت ، فإذا ارتفعت من سجودها زالت عن وسط القبّة فيدخل وقت صلوة الزوال . . . . « 2 » ركود شمس وقت زوال كه در روايت اختصاص آمده است مراد بطؤ حركت شمس در حوالى نصف النهار به نسبت با ما است ، و علّت آن را برهان رياضى است كه تعرض بدان موجب اطاله و خروج از موضوع رساله است . و نيز از وصول به وسط قبه ، در روايت ديگر تعبير به وصول شمس به كبد سماء

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، معرب ، ص 62 . ( 2 ) . صلوة بحار ، ج 18 ، ط كمپانى ، ص 42 ، و صلوة مستدرك وسائل ، ط 1 ، رحلى ، ج 1 ، ص 188 .